18.04.2025
“Як саҳари фасли зимистон чун ҳарвақта аз хона роҳ пеш гирифтам ҷониби мактаб. Моҳи феврал, ҳаво сард буд. Туман он қадар ғафс буд, ки пеши роҳамро базӯр медидам. Аз хона тақрибан 3 километр дуртар рафта будам, ки ногаҳон дар пастхамие дар рӯ ба рӯям се гург пайдо шуд. Нафасам ба дарун афтод, пойҳоям карахт шуда, маҷоли ҳаракат надоштам. Чӣ кор карданамро намедонистам. На роҳи гурехтан буд ва на илоҷи аз гургҳо халос шудан. Ногаҳон яке аз гургон аз ҷояш ҷаҳида, ба ман ҳамла кард ва “ҷанг”-и тан ба тан миёни мо оғоз шуд. Барои раҳоӣ ёфтан аз ҳамлаи ин дарандаи ваҳшӣ кӯшиш мекардам, аммо гург барои маро туъмаи худ сохтан талош дошт. Дар ин ҳолат мадор надоштам, то ин ки даст ба ҷайбам бурда, бо корд корашро тамом кунам. Гург ҳам, то ҷое ки метавонист, ҳамла мекард ва маро раҳо намекард. Дар ҳамин ҳангом дастам ба як чӯби хушк расид ва бо он ба тамоми қувва чанд зарба ба сараш задам. Хушбахтона, яке аз зарбаҳоям ба чашми гург расид ва гург аз шиддати дард маро раҳо кард ва оҳиста-оҳиста фирор намуд. Ду гурги дигар низ аз думболи ҳамҷинсашон роҳ пеш гирифтанд. Ман ба хона баргашта тағйири либос намудам ва боз роҳи мактабро пеш гирифтам”.
Ин нақл аз забони нафарест, ки дар яке аз деҳаҳои дурдасти ноҳияи Муъминобод, деҳаи Гулзор, бо ҳамсари меҳрубонаш зиндагӣ мекунад. Ӯ 34 сол аст, ки ҳар рӯз 7 километр роҳро пиёда тай намуда, ба маркази Ҷамоати деҳоти Чилдухтарон – деҳаи Шаҳрак мерасад, то ба мактаббачагон дарс бигӯяд. Ин шахс Эмомалӣ Шарифов буда, омӯзгор аст ва аз фанҳои таърих ва ҳуқуқ дарс медиҳад. Ӯ 2 июли соли 1961 дар ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Маълумоти миёнаро дар мактаби №20-и ҳамин ноҳия гирифта, баъди хатми мактаб, аниқтараш, соли 1981 ба Институти педагогии шаҳри Кӯлоб (ҳоло ДДК ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ) дохил шуда, онро бомуваффақият хатм мекунад. Баъд ба ноҳияи Муъминобод роҳхат гирифта, фаъолияти худро дар МТМУ №15-и деҳаи Шаҳраки Ҷамоати деҳоти Чилдухтарон ба ҳайси омӯзгори таърих ва ҳуқуқ оғоз мекунад. Инак, 34 сол аст, ки Эмомалӣ Шарифов дар ҳамин таълимгоҳ дарс мегӯяд.
Зиндагии Эмомалӣ Шарифов дар оғӯши табиати дилфиреб ва манзараҳои зебои Ватан сипарӣ мешавад. Бо вуҷуди он ки фарзандонаш ҳама дорои маълумоти олӣ ва зиндагии хубу хонаи худ ҳастанд, ӯ бо ҳамсари меҳрубонаш тарки кӯҳ ва оғӯши табиат накард. Дилбастагӣ ба кори омӯзгорӣ, меҳру муҳаббати мардуми деҳот ва шавқи таълим ба фарзандони мардум нагузошт, то ӯ тарки деҳаи Гулзор намояд. Ҳамин тавр, чун солҳои қабл ҳар рӯз 7 километр роҳро пиёда тай намуда, ба деҳаи Шаҳрак меравад, то ба шогирдонаш аз таърихи миллат дарс бигӯяд. Тибқи нақли устод Эмомалӣ Шарифов, фарзандонаш барои ӯ тамоми шароитро муҳайё кардаанд, то тарки кӯҳистон намуда, ба макони обод, назди онҳо баргардад. Аммо ин марди шариф ва омӯзгори пуртаҷрибаро ҳеҷ чиз қонеъ сохта натавонист, то тарки манзилу маконе намояд, ки дар он ҷо ризқу рӯзӣ ёфтаву солиёни дароз умр ба сар бурдааст.
Шояд аҷиб ва боварнокарданӣ бошад, ки чӣ гуна ӯ 34 сол бо як пайроҳа ба мактаб меояду боз ба хона бармегардад?
Мо, аҳли эҷоди рӯзномаи “Хатлон”, барои аз наздик ошно гардидан бо зисту зиндагии ин омӯзгори пуртаҷриба роҳ пеш гирифтем ҷониби ноҳияи Муъминобод. Он рӯз ҳаво офтобӣ буд.
Ният доштем, ки субҳи барвақт Эмомалӣ Шарифовро аз хонааш то ба мактаб ҳамроҳӣ намоем. Аммо ҳавои пурбарф, тумани ғафс, хавфу хатари роҳ ва даррандагони гурусна каме моро ваҳшатзада намуданд. Бо Эмомалӣ Шарифов дар тамос шудем ва изҳор доштем, ки дар хонаи ӯ наҳорӣ хоҳем кард. Аз ин пешниҳоди мо ӯ хеле шод гардид ва гуфт, ки моро интизор мешавад.
Офтоб ҳанӯз тулӯъ накарда, ба роҳ баромадем. Дар он пайроҳае, ки ҳар рӯз Эмомалӣ Шарифов ба мактаб мерафт, қадам мезадем. Барфи аз ҳад зиёд ва шамоли сард ба роҳ гаштан халал мерасонд. Вале мо ба азобу мушкилиҳо нигоҳ накарда, пеш мерафтем. Барфи зиёд ва тумани ғафс пайроҳаро аз чашм пинҳон мекард ва ин ҳолат барои пайдо кардани роҳи дуруст каме мушкилӣ эҷод менамуд. Танҳо ҳарҷо-ҳарҷо изи пойҳои гургону дигар ҳайвоноти дарранда дида мешуду халос.
Пайроҳаи борике, ки аз миёни ҷангали анбӯҳ мегузашт, ба дили касе, ки бори аввал аз ин роҳ гузар менамуд, тарсҷой мекард. Акнун тасаввур кунед, ки омӯзгор Эмомалӣ Шарифов 34 сол боз бо ҳамин роҳ ба мактаб мераваду ба шогирдонаш дарс мегӯяд. Ёдовар бояд шуд, ки фарзандони ӯ ҳам ҳамин роҳро тай кардаву дар ҳамин муассиса таҳсил намудаанд ва имрӯз ҳар яке таҳсилкардаи донишгоҳу донишкадаҳои кишваранду дорои маълумоти олӣ.
Офтоб тулӯъ карду билохира манзили зисти Эмомалӣ Шарифов намудор гардид. Интизориҳои устод ва ҳамсараш, чеҳраи кушода ва истиқболи хуби онҳо нишон аз меҳру муҳаббат ва фарҳанги меҳмондӯстиашон буд. Бо даъвати устод мо дар хонаи гарми ӯ, назди оташдон наҳориро бо ҳам дидем. Сари як пиёла чой суҳбати гарм бо ин оилаи хушбахт ва тановул аз анвои хӯрданиҳои рӯйи дастархон хастагиямонро бартараф намуд. Хусусан, чашидани асали тозаи кӯҳистон, ки он ҳам маҳсули дастони ин омӯзгори пуртаҷриба буд, моро ба ваҷд овард. Акнун асрори зиндагии Эмомалӣ Шарифов барои мо аён гашт, ки ӯ чаро тарки ин манзилу макон накарда, бо ҳамсари меҳрубонаш Рӯзигул Абдуллоева дар ин деҳаи дурдаст зиндагии доимиро ихтиёр кардааст.
Хонаи ӯро аз чор тараф талу теппаҳо ва ҷангалзор иҳота кардааст. Боду ҳавои мусоид, табиати нотакрор ва ҷангалу кӯҳҳо барои ин марди наку манбаи хуби даромад ба ҳисоб мераванд. Зеро Эмомалӣ Шарифов дар баробари касби омӯзгорӣ таҷрибаи 40-солаи занбӯриасалпарварӣ дорад ва аз ин соҳа даромади хубе ба даст меорад.
– Ба як мард чил ҳунар кам аст, гуфтани халқ бесабаб нест. Дар баробари омӯзгорӣ мо кӯшиш мекунем, ки боз ба дигар касбҳо шуғл варзем. Занбӯрпарварӣ барои таъмини зиндагӣ манбаи даромади хубе ба ҳисоб меравад. Даромади ин соҳа ба мо кумак намуд, то фарзандон дар донишгоҳу донишкадаҳо таҳсил намоянд ва вазъи зиндагиамон беҳтар гардад, – иброз дошт Эмомалӣ Шарифов.
Дар ин радиф ӯ ба чорводорию зироаткорӣ низ машғул аст. Аслан, кишти зироатҳоро дар замини назди ҳавлӣ ҳамсари меҳрубонаш Рӯзигул Абдуллоева анҷом медиҳад. Дар вақтҳои холӣ Эмомалӣ Шарифов низ дар анҷоми ин корҳо ба ҳамсараш кумак мерсонад. Тибқи гуфтаҳои ин зани меҳнатдӯст, онҳо барои харидани сабзавоту мева ёд надоранд, ки кай ба бозор рафтаанд. Зеро маҳсулоти бо меҳнати ҳалол бадастовардаашон барои таъмини зиндагии онҳо басанда аст. Хонаи ӯ дар миёни кӯҳсор қомат афрохта бошад ҳам, аз барқу гармӣ дар зимистон танқисӣ надорад. Равшании хонаи ӯро панелҳои офтобӣ таъмин мекунанд.
Сипас мо роҳ пеш гирифтем ҷониби деҳаи Шаҳрак. Роҳи мо сӯйи таълимгоҳе буд, ки Эмомалӣ Шарифов он ҷо дарс мегуфт. Боз ҳамон роҳи пурхатар, ҳамон дашту кӯҳу ҷангал, аз ҳама муҳим, ҳамон пайроҳаи борик. Ин дафъа ин пайроҳаро ҳамроҳи Эмомалӣ Шарифов тай намудем. Дар аснои сафар омӯзгори рӯзгордидаву пуртаҷриба дар хусуси хавфу хатарҳое, ки дар ин роҳ аз сар гузаронида буд, қисса намуд. Ҳамлаи гургон, барфи зиёди зимистону боронҳои баҳорӣ дар тасаввури кас ин омӯзгорро чун қаҳрамони филм ҷилва месозад. Рӯзигул Абдуллоева ҳар рӯз субҳи барвақт ҳамсарашро гусел мекунад, то расидан ба мактаб ва шунидани занги телефону садои шавҳараш ором намегирад.
– Айёми зимистон вазъият каме мушкилтар мешавад. Дар сардиҳои зимистон, вақте ки шавҳарам аз хона мебарояд, хеле хавотир мешавам. Борҳо гуфтам, ки ақалан дар фасли зимистон тарки омӯзгорӣ намояд, аммо шавқи таълим ва меҳру муҳаббат ба касб иҷозат намедиҳад, ки шавҳарам тарки касби худ намояд. Аммо аз дигар тараф, хурсандам, ки ин заҳматҳои падари фарзандонам натиҷа додаанд ва то имрӯз даҳҳо шогирдаш дар озмунҳои гуногун иштирок намуда, сазовори ҷойҳои намоён гардидаанд, – нақл мекунад Р. Абдуллоева. Ӯ аз зиндагӣ бо шавҳараш Эмомалӣ Шарифов розӣ буда, шукрона мекунад, ки дар тӯли зиндагии 30-солаашон миёни онҳо ҳамеша якдигарфаҳмӣ вуҷуд дошт. Натиҷаи ҳамин меҳру садоқат аст, ки имрӯз онҳо бо фарзандонашон зиндагии хушбахтона доранд.
Баробари ворид шудан ба муассисаи таълимӣ, ҳамкоронаш аз Эмомалӣ Шарифов ҳолпурсӣ намуданд. Зеро онҳо низ медонанд, ки ӯ аз роҳи дур барои дарс гуфтан меояд. Зимни суҳбат бо директори муассисаи мазкур Холмурод Шарифов маълум шуд, ки зиёданд шогирдоне, ки мисли устодашон Эмомалӣ Шарифов аз деҳаҳои дурдаст барои таҳсил ба мактаб меоянд.
– Дар 34 соле, ки Эмомалӣ Шарифовро мешиносам ва бо ҳам кор мекунем, ҳамеша ҳис менамоем, ки нисбат ба касби худ ҷиддӣ муносибат мекунад. Ба дарсҳо сари вақт ҳозир шуда, бо шогирдон муносибати хуб дорад. Натиҷаи ҳамин заҳмату меҳнати устод буд, ки имрӯз шогирдони муассисаи мо дар озмуну олимпиадаҳои ноҳиявӣ, минтақавӣ ва вилоятӣ иштирок намуда, ба озмунҳои ҷумҳуриявӣ роҳхат гирифтаанд, – мегӯяд директори муассиса Х. Шарифов.
Абдулло Қурбонзода яке аз он шогирдонест, ки имсол дар озмунҳои фаннӣ миёни хонандагони муассисаҳои миёна аз фанни таърих дар сатҳи вилоят сазовори ҷойи дуюм ва соҳиби медали нуқра гардид. Зимни суҳбат бо ӯ ва дигар шогирдон маълум гардид, ки муносибати омӯзгор Эмомалӣ Шарифов бо онҳо хуб буда, дарсҳоро бо тамоми нозукиҳояш мефаҳмонад ва ба суолҳои додаи онҳо пурра ҷавоб медиҳад. Метавон гуфт, дарахте, ки 34 сол боз ин омӯзгор парвариш мекунад, самараи хуб ба бор овардааст.
Аҳадуллои МИРЗОАЛӢ,
Набиҷони САИДАБРОР,
бознашр аз рӯзномаи “Хатлон”, №22, аз 03.04.2025
Хабарҳои дигар
-
БАРРАСИИ МАВОДИ ТАЪЛИМӢ ДАР ШУРОИ МИЛЛИИ ТАҲСИЛОТ 24 августи соли 2026 дар Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти раёсати муовини якуми вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳомид Ҳошимзода ҷаласаи навбатии Шурои миллии таҳсилот баргузор гардид. Дар ҷаласа сардорони раёсату шуъбаҳои дахлдори дастгоҳи марказӣ ва муассисаҳои тобеи вазорат, муаллифони дастурҳои методӣ, барномаҳои таълимӣ ва китобҳои дарсӣ, аъзои Шурои миллии таҳсилот ва дигар намояндагони соҳа иштирок намуданд. Ҷаласаро муовини якуми вазири маориф ва илм оғоз намуда, аз дастуру ҳидоятҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вобаста ба рушди соҳаи маориф, баланд бардоштани сифати таълиму тарбия ва таъмини муассисаҳои таълимӣ бо маводи таълимии босифат ёдовар шуд. Зикр гардид, ки таҳия, таълиф ва нашри маводи таълимӣ бояд бо дарназардошти талаботи замони муосир, дастовардҳои илму технология, меъёрҳои забони адабӣ ва хусусиятҳои синнусолии хонандагону донишҷӯён ба роҳ монда шуда, ҳар як китоби таълимӣ аз лиҳози мазмуну муҳтаво ва сифати илмию методӣ ҷавобгӯ бошад. Дар ҷаласа масъалаҳои пешниҳоди адабиёти таълимӣ барои баррасӣ ва тасдиқ, мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Вобаста ба масъалаҳои рӯзнома директори Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методӣ У. Ҳасанзода маъруза намуд. Зимни баррасии масъалаи якум иттилоъ дода шуд, ки ба ҷаласаи Шурои миллии таҳсилот 15 номгӯй дастхати адабиёти таълимӣ пешниҳод гардидааст. Дар миёни онҳо дастурҳои методӣ, барномаҳои таълимӣ ва китобҳои дарсӣ барои донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ аз самтҳои таърих, иқтисод, молия, ҳуқуқ, психология, андозбандӣ, фаъолияти бонкӣ ва дигар ихтисосҳо мавҷуд мебошанд. Қайд гардид, ки маводи пешниҳодшуда қаблан дар шуроҳои илмӣ, илмӣ-методӣ ва шуроҳои олимони муассисаҳои дахлдори таҳсилоти олии касбӣ мавриди баррасӣ қарор гирифта, доир ба онҳо тақризу хулосаҳои мутахассисону коршиносони соҳа пешниҳод гардидааст. Ҳамзамон, зимни баррасии масъалаи дуюми рӯзнома вобаста ба мазмуну мундариҷаи китобҳои насли нав, мутобиқати онҳо ба талаботи замони муосир ва истифодаи имкониятҳои технологӣ дар таҳияи адабиёти таълимӣ мубодилаи афкор сурат гирифт. Таваҷҷуҳи аъзои шуро ба зарурати баланд бардоштани сатҳи илмию методии маводи таълимӣ, мутобиқ намудани муҳтаво ба талаботи барномаҳои таълимӣ, таҳкими ҷанбаҳои амалии мавзуъҳо ва пешниҳоди маводи таълимӣ бо шаклу усулҳои замонавӣ равона гардид. Дар рафти ҷаласа аъзои шуро доир ба маводи пешниҳодшуда фикру мулоҳизаҳои худро баён намуда, масъалаҳои вобаста ба сохтор, мазмун, забон, ҷанбаи методӣ ва мутобиқати онҳо ба талаботи низоми муосири таҳсилотро мавриди муҳокима қарор доданд. Дар фарҷом муовини якуми вазири маориф ва илм таъкид намуд, ки таҳия ва пешниҳоди адабиёти таълимии босифат, аз ҷиҳати илмию методӣ мукаммал ва ҷавобгӯ ба талаботи муосир яке аз омилҳои муҳимми баланд бардоштани сифати таҳсилот ба ҳисоб меравад. Маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
19
25.08.2026 -
ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ - ЗАМИНА БАРОИ СОХТАНИ ФАРДОИ ДУРАХШОН (Андешаҳо дар ҳошияи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон) 35 сол дар миқёси таърих фосилаи тӯлонӣ нест. Аммо барои миллате, ки дар оғози давлати навини худ бо имтиҳонҳои басо сангин рӯ ба рӯ гардид, ин муддат метавонад баробари як давраи мукаммали таърихӣ бошад. Тоҷикистон дар ин солҳо рамзҳои давлатдорӣ, сохтори идоракунӣ ва ҷойгоҳи байналмилалии худро устувор намуда, муҳимтар аз ҳама, тадриҷан ба худ эътимод пайдо кард. Истиқлолро баъзан бо сана, санад ё маросим маҳдуд месозанд. Вале моҳияти он фаротар аз ин аст. Истиқлол қобилияти давлат барои қабули қарори мустақил, ҳифзи манфиати миллӣ ва посух гуфтан ба интихоби худ мебошад. Дар сатҳи ҷомеа бошад, он ба маънои озодии масъулона аст, ҳар шаҳрванд бояд дарк намояд, ки бақои давлат танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ нест. Давлат ҳар рӯз дар кори содиқонаи омӯзгор, дар меҳнати деҳқон, дар ҷустуҷӯи олим, дар адолати ҳуқуқшинос, дар виҷдони табиб ва дар рафтори ҷавонон аз нав бунёд мешавад. Мо истиқлолро дар шароити омода ва ором ба даст наовардем. Солҳои нахуст ба ҷомеаи мо нишон доданд, ки доштани давлат ҳанӯз маънои устувор будани давлатро надорад. Барои пойдории он иродаи сиёсӣ, ваҳдат, низоми ҳуқуқӣ, хотираи таърихӣ ва фарҳанги ҳамзистӣ зарур аст. Ба даст омадани сулҳу суботи ҷомеа дар чунин марҳала на танҳо анҷоми низоъ, балки оғози тафаккури нави давлатсозӣ буд. Сулҳ ба Тоҷикистон вақт дод, ваҳдат неру дод ва Истиқлол самти ҳаракатро муайян намуд. Дар ин раванди мураккаби таърихӣ нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аҳаммияти сарнавиштсоз дорад. Дар замоне, ки хатари парокандашавии давлат воқеӣ буд, Пешвои миллат барқарории сулҳ, ҳифзи ягонагии миллӣ ва бунёди ниҳодҳои давлатиро ба меҳвари сиёсати давлатӣ табдил доданд. 35 соли Истиқлолро метавон аз ба се марҳила - наҷоти давлат, таҳкими давлат ва рушди давлат ҷудо намуд. Дар марҳилаи аввал масъалаи асосӣ нигоҳ доштани тамомияти кишвар ва барқарории сулҳ буд. Дар марҳилаи дуюм ниҳодҳои давлатӣ, заминаҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ устувор гардиданд. Имрӯз мо ба марҳилае расидаем, ки сатҳи дониш, тафаккури созанда ва қобилияти рақобатпазирӣ сармояи асосии давлат ба ҳисоб меравад. Барои мо ҳамчун корманди соҳаи маориф Истиқлоли давлатӣ пеш аз ҳама дар мактаб маъно пайдо мекунад. Агар кӯдак таърихи давлатдории худро надонад, забони модариашро бо эҳтиром истифода набарад, арзиши сулҳро эҳсос накунад ва қобилияти мустақилона андешидан надошта бошад, мафҳуми истиқлол барои ӯ танҳо як калима мемонад. Вазифаи мактаб аз ёд додани санаҳо бештар аст. Мактаб бояд тафаккури давлатӣ, масъулияти шаҳрвандӣ ва фарҳанги интихоби дурустро ташаккул диҳад ва омӯзонад. Дар илми педагогика тарбия натиҷаи суханони баланд набуда, он натиҷаи муҳит, намуна ва таҷрибаи ҳаррӯза мебошад. Аз ин рӯ, тарбияи ватандӯстӣ набояд ба баргузории чорабинии мавсимӣ маҳдуд гардад. Кӯдак вақте Ватанро дӯст медорад, ки дар мактаб адолатро мебинад, аз омӯзгор эҳтиром меомӯзад, дар китобхона ба таърихи худ наздик мешавад, дар озмоишгоҳ неруи донишро эҳсос мекунад ва дар ҷомеа қадри меҳнати ҳалолро дарк менамояд. Яъне, ватандӯстӣ бояд аз эҳсос ба салоҳият ва аз шиор ба рафтор табдил ёбад. Дар асри зеҳни сунъӣ, шабакаҳои иҷтимоӣ ва рақобати иттилоотӣ, соҳибихтиёрии давлат бе соҳибихтиёрии зеҳнии шаҳрвандон комил буда наметавонад. Аз ҳамин сабаб, саводи рақамӣ, тафаккури интиқодӣ, омӯзиши илмҳои дақиқ ва донистани забонҳо имрӯз масъалаи танҳо таълимӣ набуда, он масъалаи амнияти миллӣ низ ба ҳисоб меравад. Дар баробари ин, ҷаҳонишавӣ аз мо интихоб миёни навгароӣ ва ҳувияти миллиро талаб намекунад. Миллати дорои худшиносии устувор метавонад ҳамзамон замонавӣ ва миллӣ бошад. Забони тоҷикӣ, мероси адабӣ, фарҳанги шаҳрсозӣ, анъанаҳои таҳаммулпазирӣ ва хотираи давлатдории мо бояд на ашёи намоишӣ, балки манбаи тафаккури муосир гарданд. Ҳифзи фарҳанг маънои дар гузашта монданро надорад, маънои он бо решаи худ ба оянда рафтан аст. Истиқлоли давлатӣ инчунин ҳуқуқи интихоби модели рушди миллиро фароҳам овард. Роҳҳо, нақбҳо, неругоҳҳо, муассисаҳои таълимӣ, марказҳои тиббӣ ва корхонаҳои истеҳсолӣ танҳо объектҳои сохтмонӣ набуда, онҳо ҷуғрофияи имкониятҳоро тағйир медиҳанд. Ба мисли масофаро кӯтоҳ, дастрасиро васеъ ва эътимоди мардумро ба фардо қавӣ месозанд. Аммо иншооти аз ҳама муҳим инсон аст. Агар дар баробари бунёди роҳ тафаккури роҳсоз, дар баробари сохтмони мактаб сифати омӯзгор ва дар баробари технология фарҳанги истифодаи он рушд накунад, натиҷаи тараққиёт нопурра мемонад. Бо итминон метавон гуфт, ки марҳилаи нави рушди Тоҷикистон аз синфхона оғоз меёбад. Дар ҳамон ҷое, ки кӯдак саволи дуруст доданро меомӯзаду омӯзгор истеъдодро сари вақт мешиносад ва китоб ҷаҳонбиниро васеъ мекунад, илм бошад, ба таҷриба табдил меёбад. Ҳар мактабе, ки чунин муҳит месозад, дар асл як пораи истиқлоли кишварро ҳифз мекунад. 35 соли гузашта ба мо ҳақ медиҳад, ки аз роҳи тайкарда ифтихор намоем. Вале Истиқлоли давлатӣ пеш аз он ки мояи ифтихор бошад, масъулияти давомдор аст. Он ҳар рӯз аз мо дониш, садоқат, худшиносӣ, заҳмат ва интихоби дуруст талаб мекунад. Насли имрӯз вазифадор аст Тоҷикистони соҳибистиқлолро ба давлати донишбунёд, рақобатпазир ва аз ҷиҳати маънавӣ устувор табдил диҳад. Ҷамшед МАҶИДЗОДА, мудири шуъбаи маорифи ноҳияи И.Сомонӣ, номзади илмҳои педагогӣ
20
25.08.2026 -
Ифтитоҳи Театри миллии Тоҷикистон 24 август Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар пойтахти кишвар – шаҳри Душанбе бинои муҳташаму бошукӯҳи Театри миллиро мавриди истифода қарор доданд. Ифтитоҳи ин кохи бошукӯҳи фарҳангу ҳунар барои мардуми Тоҷикистон рӯйдоди хотирмони таърихӣ ба шумор меравад. Театри миллӣ бо ташаббуси бевоситаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бунёд гардида, ҳамчун туҳфаи арзишманду беназир ба мардуми Тоҷикистон ва аҳли фарҳангу ҳунар ба ифтихори 35-солагии Истиқлоли давлатӣ арзёбӣ гардид. Баъди ифтитоҳ Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар китоби меҳмонони олиқадр бо таманниёти нек нахустин соядаст гузоштанд. Театри миллии Тоҷикистон бо тарҳи нодир, меъмории муосир ва ороиши миллӣ дар маркази пойтахт қомат афрохта, ба яке аз бузургтарин ва зеботарин муассисаҳои театрии минтақа табдил ёфтааст. Андешаи меъморӣ ва ороиши ин кохи ҳунар бо пешниҳодҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайванди сарчашма гирифтааст. Театри миллӣ акнун танҳо як бинои наву муосир нест. Он қасри бузурги санъат, макони эҷод, саҳнаи орзуҳо ва рамзи эҳтиром ба фарҳанги оламшумули тоҷикони ориётабор мебошад. Бинои муҳташами Театри миллӣ дар яке аз мавзеъҳои зеботарин ва марказии шаҳри Душанбе, дар ҳамҷаворӣ бо Осорхонаи миллӣ ва боғи Парчами давлатӣ бунёд гардидааст. Ҷойгиршавии он дар ин гӯшаи марказии пойтахт симои меъморию фарҳангии Душанберо боз ҳам зиннат дода, ба пойтахти кишвар ҳусну таровати дигар бахшидааст. Аз ҳар гӯшаи бино шаҳомати меъморӣ, андешаи миллӣ ва завқи баланди ҳунари офарандагӣ эҳсос мешавад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни шиносоӣ бо имкониятҳои бино ба роҳбарону мутахассисони масъул ва устоҳои гулдасти тоҷик барои дар муҳлати муайяншуда бо сифати баланд анҷом додани корҳои сохтмонӣ изҳори сипоси самимӣ намуданд. Дар тарҳу ороиши Театри миллӣ меъмории муосир бо унсурҳои нодири санъати тоҷикон ба ҳам омадааст. Нақшу нигор, ҷузъиёти ороишӣ, шаклу тарҳи толорҳо, ороиши дохилию берунӣ ва унсурҳои бадеӣ бо назардошти фарҳанги миллӣ ва талаботи меъмории муосир иҷро шудаанд. Ин ҷо метавон пайванди таъриху тамаддуни чандинҳазорсолаи миллати тоҷикро бо дастовардҳои меъморӣ ва технологияҳои замони муосир ба таври равшан мушоҳида кард. Барои бунёд ва таҷҳизонидани ин иншооти бузурги фарҳангӣ аз беҳтарин маводи сохтмонӣ ва ороишӣ, техникаву таҷҳизоти муосир истифода гардидааст. Аз паси ин шаҳомат имрӯз як роҳи тӯлонии заҳмат, меҳнат ва талош меистад. Сохтмони ин қасри бузурги фарҳангӣ 11 сол қабл оғоз ёфта буд. 17 марти соли 2015 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар вазъияти тантанавӣ хишти аввали Театри миллии Тоҷикистонро гузошта, ба корҳои сохтмонӣ оғоз бахшиданд. Аз ҳамон рӯз бунёдкорон, муҳандисон, меъморон, тарроҳон, мутахассисон ва устоҳои моҳир даст ба кор шуданд. Солҳо сипарӣ гардиданд. Санг бар санг, хишт бар хишт ва нақш бар нақш қасри бузурги фарҳангӣ қомат афрохт. Имрӯз натиҷаи он меҳнати созанда пеши назари сокинони пойтахт ва меҳмонони кишвар қарор дорад. Бинои Театри миллӣ аз 7 ошёна – ду ошёнаи зеризаминӣ ва панҷ ошёнаи рӯизаминӣ иборат буда, баландии он ба 35 метр мерасад. Барои бунёди он се гектар замин ҷудо гардидааст. Рақамҳо танҳо як қисми шаҳомати ин иншоотро нишон медиҳанд. Шукӯҳи воқеии Театри миллӣ дар фазои дохилии он, дар толорҳои бузург, саҳнаҳои муосир ва имкониятҳои васеи эҷодӣ таҷассум меёбад. Театри миллӣ дорои се толори асосӣ ва шумораи зиёди толору ҳуҷраҳои ёрирасон мебошад. Толори асосӣ барои 2500 тамошобин пешбинӣ гардидааст. Толоре, ки метавонад ҳазорон нафарро дар як вақт ба олами сеҳрангези санъати меъмориву шаҳрсозии тоҷикон ворид созад. Саҳнаи бузург ва ҷойи махсус барои оркестр имконият фароҳам меорад, ки дар ин ҷо намоишҳои театрӣ, опера, балет, консертҳои симфонӣ ва дигар чорабиниҳои сатҳи баланди фарҳангӣ баргузор гарданд. Баландии толори асосӣ 18 метрро ташкил дода, тарҳи он бо дарназардошти талаботи муосири санъати саҳнавӣ таҳия шудааст. Дар баробари толори асосӣ ду толори дигар низ барои баргузории чорабиниҳои фарҳангию маърифатӣ, конфронсҳо ва консертҳо пешбинӣ гардидаанд. Яке аз онҳо 1000 ҷойи нишаст ва толори конференсия барои 1115 нафар пешбинӣ гардидааст. Ҳамин тавр, Театри миллӣ метавонад ҳамзамон мизбони чорабиниҳои гуногуни фарҳангву сиёсӣ бошад. Дар бинои театр ҳуҷраҳои тамрини сарояндагон ва гурӯҳҳои ҳамсароён, коргоҳҳои пардоздиҳӣ, либосдӯзӣ ва пойафзолдӯзӣ, утоқҳои равшанидиҳӣ, студияҳои сабти аудио ва видео ва дигар бахшҳои зарурӣ ҷойгир шудаанд. Дар ошёнаҳои гуногуни бино ҳуҷраҳои кории маъмурият, осорхонаи театр, ҷой барои намоиши мусаввараҳо, толорҳои қабули меҳмонони олиқадр, маҷлисгоҳ ва дигар иншооти хизматрасон мавҷуданд. Яъне ин ҷо асари саҳнавӣ танҳо намоиш дода намешавад - он аз андеша оғоз шуда, дар ҳамин муҳит офарида, таҳия ва ба саҳна бароварда мешавад. Барои ҳунармандон ва кормандони театр шароити муносибу замонавии корӣ фароҳам оварда шудааст. Ҳар як ҷузъи ин маҷмааи бузург ба он равона шудааст, ки эҷодкор битавонад бо хотири ҷамъ ва имкониятҳои зарурӣ асари нав офарад. Театри миллӣ бо 17 лифти мусофирбару боркаш ва 6 эскалатор таъмин гардида, барои меҳмонон меҳмонхона бо 136 ҷойи хобу истироҳат низ пешбинӣ шудааст. Дар ду ошёнаи зеризаминӣ таваққуфгоҳ барои 250 нақлиёт ва ҳуҷраҳои зиёди техникӣ ва ёрирасон ҷойгир шудаанд. Бино бо низомҳои муосири гармидиҳӣ, ҳавотозакунӣ ва дигар таҷҳизоти муҳандисӣ муҷаҳҳаз гардидааст. Ҳамаи ин имкониятҳо Театри миллиро ба як маҷмааи мукаммали фарҳангӣ табдил медиҳанд. Вале бузургии ин иншоот танҳо дар андоза ва таҷҳизоти он нест. Бузургии воқеии он дар рисолати фарҳангии Театри миллӣ мебошад. Фарҳанг оинаи миллат аст, ҳастии миллат аст. Саҳна бошад, маконест, ки дар он таърих, ормон, муҳаббат ба Ватан, арзишҳои инсонӣ ва сабақҳои зиндагӣ бо забони фарҳангу санъат ба тамошобин расонида мешаванд. Театр дар тарбияи маънавии ҷомеа, таҳкими худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба арзишҳои таърихию фарҳангӣ нақши бузург дорад. Аз ин рӯ, бунёди чунин як қасри бузурги фарҳангӣ шаҳодати таваҷҷуҳи хос ба рушди санъат ва эҷоди шароити мусоид барои аҳли фарҳанг мебошад. Яке аз вижагиҳои асосии Театри миллӣ дар он аст, ки технологияи муосир бо рамзҳои фарҳанги миллӣ ҳамоҳанг гардидааст. Дар ороиши дохилии бино нақшу нигор, ки аз таъриху тамаддуни ҳазорсолаи тоҷик маншаъ мегирад, истифода шудааст. Ҳар нақш гӯё қиссае аз таърихи миллатро бозгӯ мекунад. Ҳар ҷузъи ороишӣ пайванди имрӯзро бо гузашта нишон медиҳад. Ва ҳар гӯшаи ин қасри бузург баёнгари он аст, ки миллати тоҷик дар замони соҳибистиқлолӣ ба ҳифзу эҳёи фарҳанги миллӣ ва муаррифии он дар сатҳи байналмилалӣ таваҷҷуҳи бештар зоҳир менамояд. Дар даврони соҳибистиқлолӣ барои рушди илму фарҳанг ва фаъолияти муассисаҳои фарҳангу ҳунарӣ тадбирҳои зиёде амалӣ гардиданд. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ як қатор муассисаҳои нави театрӣ таъсис ёфта, биноҳои театрҳои мавҷуда таъмиру навсозӣ гардиданд. Ҳамаи ин иқдомҳо ба як ҳадафи муҳим – рушди санъат, дастгирии аҳли фарҳанг ва фароҳам овардани шароити муносиб барои эҷод равона шудаанд. Ин ҷо саҳна барои эҷоди асарҳои бузург ва ифодаи ормонҳои миллӣ омода аст. Ин ҷо имконият барои тарбияи истеъдодҳо фароҳам шудааст. Ин ҷо метавон беҳтарин саҳифаҳои таърихи миллатро ба саҳна овард. Ин ҷо метавон аз қаҳрамонони таърихӣ, чеҳраҳои барҷастаи адабиёту фарҳанг, зиндагии мардум ва ормонҳои насли имрӯз асарҳои ҷовидона офарид. Ва шояд аз ҳамин саҳнаҳо садои ҳунармандони ҷавоне баланд шавад, ки солҳои баъд санъати тоҷикро дар саҳнаҳои бузурги ҷаҳон муаррифӣ хоҳанд кард. Имрӯз дарҳои Театри миллӣ ба рӯи мардум боз шуданд. Бо боз шудани ин дарҳо дари як ҷаҳони дигар низ кушода шуд. Ҷаҳони фарҳангу ҳунари нотакрор. Ҷаҳони мусиқӣ. Ҷаҳони образу эҳсос. Ҷаҳони таъриху ормон. Акнун дар ин саҳна пардаҳо боз мешаванд. Дар ин толорҳо мусиқӣ танинандоз мегардад. Дар саҳна образҳои таърихӣ ва қаҳрамонони асарҳои нав зиндагӣ хоҳанд кард. Дар ин ҷо садои ҳунармандон ба қалби ҳазорҳо тамошобин роҳ меёбад. Ин ҷо ашки қаҳрамони саҳна метавонад чашми тамошобинро пуроб созад, хандаи ӯ лабони ҳазорон нафарро хандон намояд ва қиссаи ӯ андешаи ҷомеаро бедор созад. Ин аст қудрати театр. Қудрате, ки на бо девору сутун, балки бо сухан, мусиқӣ, ишора ва эҳсос инсонро дигар мекунад. Аз ин пас Театри миллӣ метавонад ба макони баргузории муҳимтарин чорабиниҳои фарҳангӣ, фестивалҳо, намоишҳои театрӣ, опера, балет, консертҳои симфонӣ ва барномаҳои байналмилалӣ табдил ёбад. Он метавонад Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари дорои фарҳанги пурғановат, санъати баланд ва тамаддуни бостонӣ боз ҳам бештар муаррифӣ намояд. Аз хишти аввал то пардаи аввал. Аз сохтмон то саҳна. Аз нақша то воқеият. Аз заҳмати сохтмончиён то эҷоди ҳунармандон. Ин аст роҳи тайкардаи Театри миллӣ. Роҳе, ки 11 сол пеш аз гузоштани хишти аввал оғоз ёфт ва имрӯз ба оғози як давраи нав расид. Давраи нав - давраи зиндагии воқеии театр. Давраи офаридани намоишҳои нав. Давраи кашфи истеъдодҳои нав. Давраи рӯйи саҳна овардани қаҳрамонони таърих ва образҳои ҷовидонаи адабиёти тоҷик. Давраи муаррифии фарҳанги миллӣ дар саҳнаҳои бузурги ҷаҳон. Вақте пардаи ин саҳна боз мешавад, шояд тамошобин дар паси ҳар намоиш заҳмати ҳазорон нафарро ба ёд орад -заҳмати онҳое, ки ин қасрро бунёд карданд, то имрӯз ҳунармандон дар он орзуҳои худро ба саҳна оваранд. Театри миллӣ акнун як бино нест. Он макони ҳифзи арзишҳои миллӣ, тарбияи маънавии наслҳо ва муаррифии таъриху тамаддуни тоҷикон мебошад. Ин қаср барои имрӯзу фардо бунёду нигаронида шудааст. Барои насли имрӯз ва наслҳои оянда. Барои он ки ҳар кӯдаке, ки имрӯз ба ин толор ворид мешавад, шояд фардо ҳунарманди бузург шавад. Барои он ки ҳар ҷавоне, ки имрӯз дар ин саҳна ҳунар меомӯзад, пагоҳ парчами фарҳанги тоҷикро дар саҳнаҳои ҷаҳонӣ боло барад. Барои он ки номи Тоҷикистон дар ҷаҳони санъат бо фарҳанги воло, ҳунари асил ва арзишҳои миллӣ боз ҳам баландтар садо диҳад. Имрӯз дар маркази шаҳри Душанбе қасре қомат афрохтааст, ки деворҳои он аз сангу оҳан сохта шудаанд, аммо рӯҳи он аз фарҳанг, ҳунар ва ормони миллат сарчашма мегирад. Театри миллӣ - ин ҷоест, ки таърих ба саҳна меояд. Ин ҷоест, ки адабиёт ба образ табдил меёбад. Ин ҷоест, ки мусиқӣ ба эҳсос мерасад. Ин ҷо қудрат, тавоноӣ, ғурури миллӣ, худогоҳию хештаншиносӣ, эҳсоси баланди ватандӯстӣ, рӯҳи тамаддуни ориёитаборон, шукуҳи санъату фарҳанги волои тоҷикон ва эҳсоси бузурги арҷгузорӣ ба ниёгони некном нуҳуфта аст. Ва акнун, дар остонаи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, пардаи як саҳнаи бузург боз мегардад. Саҳнае, ки метавонад садои фарҳанги тоҷикро баландтар кунад. Саҳнае, ки метавонад орзуҳои эҷодии наслҳои навро ба воқеият табдил диҳад. Саҳнае, ки дар он гузашта, имрӯз ва фардои миллат ба ҳам мепайванданд. Театри миллӣ акнун омода аст. Омода аст, то саҳнаи таърихи навини фарҳанги тоҷик гардад. Омода аст, то дар қалби Душанбе ва дар фарҳанги миллат ҷойгоҳи хоссаи худро пайдо намояд. Ин шоҳкорӣ ва муъҷизаи аср аст, вале ҳеҷ дастгоҳи муосири наворбардорӣ ин шукӯҳу шаҳоматро бо тамоми ҷузъиёташ нишон дода наметавонад. Танҳо бо чашму қалбҳои пур аз муҳаббату ифтихор аз ин диёр, аз ин Пешвои созандаю бунёдкор ва тоҷикони соҳибтамаддуну шаҳрсози ориёитабор метавон аз наздик ин кохи бегазандро диду ангушти ҳайрат газида, ба ояндаи боз ҳам дурахшони Ватан эътимод баст.
50
24.08.2026
