30.09.2024
30-юми сентябр таҳти раёсати муовини якуми вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷамшед Ҷӯразода ҷаласаи навбатии Шурои миллии таҳсилот баргузор гардид, ки дар он сардорони раёсату шуъбаҳои дастгоҳи марказӣ, роҳбарони муассисаҳои зерсохтори Вазорати маориф ва илм, роҳбарону аъзои гурӯҳҳои ҳамоҳангсози барнома ва китобҳои дарсӣ ва муаллифони адабиёти таълимии барои баррасӣ пешниҳодшуда ширкат намуданд.
Дар ҷаласаи навбатии Шурои миллии таҳсилот масъалаҳои арзёбии дастхатҳои адабиёти таълимиву бадеӣ барои муассисаҳои таҳсилоти томактабӣ, миёнаи умумӣ, олии касбӣ ва роҳҳои баланд бардоштани сифати таҳсилот дар шароити камбуди соатҳои таълимӣ мавриди муҳокима қарор дода шуд.
Зимни муаррифии адабиёти таълимиву бадеии барои муҳокима пешниҳодгардида директори Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Наврӯзи Ҷумъамурод иброз дошт, ки дастхати китобҳои номбаршуда аз ҷониби муассисаҳои экспертӣ арзёбӣ шудаанд.
Дар баробари ин раиси ҷаласа аз роҳбарони муассисаҳои зерсохтори вазорат даъват ба амал овард, ки як теъдоди адабиёти таълимӣ, хусусан китобҳои дарсӣ барои муассисаҳои таҳсилоти умумии таълимашон бо забони ўзбекӣ ва туркманиро бо дарназардошти талаботи нақшаҳои таълимӣ, стандарту барномаи таълим ва сатҳу сифати тарҷумаи онҳо такроран мавриди арзёбӣ қарор дода, хулоса пешниҳод намоянд.
Аз рӯйи масъалаи дуюм гузориши раиси гурӯҳи ҳамоҳангсози барнома ва китобҳои дарсии фанни алифбо ва матни ниёгон Азим Байзоев доир ба «Роҳҳои баланд бардоштани сифати таҳсилот дар шароити камбуди соатҳои таълимӣ (дар мисоли фанни алифбо ва матни ниёгон)» манзур гардид.
Номбурда иброз дошт, ки барои таъмини муассисаҳои таҳсилоти умумӣ бо омӯзгорони касбӣ ва тахассусӣ имконияти бештар намудани миқдори соатҳои таълимӣ аз матни классикӣ ва ҷорӣ намудани тадриси фанни методикаи таълими алифбо ва матни ниёгон дар факултетҳои филологияи тоҷик баррасӣ гардида, барои хатмкунандагони ин равияҳо тахассуси «омӯзгори фанни алифбо ва матни ниёгон» низ дар баробари омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик дода шавад. Инчунин, масъалаи имконияти ба зергурӯҳҳо ҷудо кардани синфҳои серхонандаро зимни таълими фанни алифбо ва матни ниёгон баррасӣ намуда, такмили ихтисоси омӯзгорони фанҳои забон ва адабиёти тоҷик ва алифбо ва матни ниёгон муттаҳид карда шавад.
Дар охир аз ҷониби раиси ҷаласа ҷиҳати дар доираи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҳияву бознигарӣ намудани китобҳои дарсӣ ва дар асоси талаботи ҷорӣ мавриди экспертиза қарор додани мазмуну мундариҷаи онҳо ба роҳбарони сохторҳои дахлдори Вазорати маориф ва илм ва раисони гурӯҳҳои ҳамоҳангсози барнома ва китобҳои дарсии Шурои миллии таҳсилот дастуру супоришҳои мушаххас дода шуд.
Маркази таҳия, нашр ва муомилоти
китобҳои дарсӣ, илмию методии
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
ҶИЛОИ ПОЙТАХТ ДАР ОИНАИ ИСТИҚЛОЛ Дар партави сиёсати созандаву бунёдкоронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва иқдомҳои наҷиби Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ пойтахти азизамон – шаҳри Душанбе ба марҳалаи рушду пешрафт ба таври бесобиқа ворид гаштааст. Дар як марҳалаи начандон тулонии таърихӣ, дар баробари бо гулу дарахтони зебо ороиш додани кӯчаву хиёбонҳои марказии пойтахт, даҳҳо боғҳои фарҳангӣ – фароғатӣ бо шароити муосир ва тарҳи замонавӣ мавриди истифодабарии сокинони пойтахт қарор гирифтанд. Имрӯзҳо боғҳои фарҳангӣ – фароғатии “Рӯдакӣ”, майдони “Истиқлол”, “Ҷавонон”, “Кӯли ҷавонон”, “Абдураҳмони Ҷомӣ ва Алишери Навоӣ”, “Куруши Кабир”, “Аҳмади Дониш”, “Садриддин Айнӣ”, “Умари Хайём” ва боғи фарҳангӣ – фароғатии ба номи “Абдулқосим Фирдавсӣ”-и шаҳри Душанбе саропо зебову гулрез ва гулбадомон гардида, ба макони сайёҳӣ ва фароғативу фарҳангии ҳамарӯзаи сокинони мамлакат табдил ёфтаанд. Шаҳри Душанбе ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷойгоҳи махсуси сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангиро дар ҳаёти давлатдорӣ ишғол менамояд, ки оинаи таърих, тамаддун ва рушди ҷомеаи муосири тоҷикон мебошад. Душанбе ҳамчун рамзи истиқлол, ваҳдати миллӣ ва давлатдории навини тоҷикон дар ташаккули симои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши муҳим дорад. Аз маълумотҳои таърихӣ Душанбе аз як маҳалли бозории хурд ба маркази бузурги маъмурию сиёсӣ ва шаҳри ободу зебо табдил ёфтааст. Мавриди зикр аст, ки чунин амал хосси миллати тамаддунофари тоҷик буда, таърихан тоҷикон шаҳрҳои зиёдеро ободу хуррам гардонидаанд. Номи шаҳр аз рӯзи ҳафта, ки дар он рӯз баргузории бозори анъанавӣ “Душанбе” ё “Душанбебозор” маншаъ гирифта, ин воқеият ба таърихи иҷтимоии минтақа пайванди амиқ дорад. Бо таъсиси Ҷумҳурии Тоҷикистон, Душанбе ба ҳайси пойтахт интихоб гардида, дар муддати кӯтоҳ ба яке аз шаҳрҳои пешрафтаи минтақа табдил дода шуд. Дар даврони соҳибистиқлолӣ шаҳри Душанбе марҳалаи нави рушдро паси сар намуда истодааст. Бо бунёди иншооти муҳташами давлатӣ, муассисаҳои илмӣ, донишгоҳҳои бонуфуз, марказҳои фарҳангӣ ва варзишӣ мақоми онро ҳамчун маркази сиёсии давлат тақвият бахшид. Қасри миллат, маҷмааҳои фарҳангӣ, боғҳои фароғатӣ, хиёбонҳои зебову ороста ва биноҳои муҳташами замонавӣ ба шаҳр ҳусни тоза бахшида, симои онро ҳамчун пойтахти замонавӣ муаррифӣ менамоянд. Шаҳри Душанбе ҳамчун маркази асосии маориф ва илм дар кишвар ба шумор рафта, дар он даҳҳо муассисаҳои олии таълимӣ, пажуҳишгоҳҳои илмӣ ва марказҳои тадқиқотӣ фаъолият доранд, ки дар тарбияи мутахассисони соҳибкасб ва рушди тафаккури илмии ҷомеа саҳми арзанда мегузоранд. Аз ин ҷиҳат пойтахти кишвар на танҳо маркази маъмурӣ, балки маркази зеҳнӣ ва фарҳангии миллат ба ҳисоб меравад. Дар солҳои ахир шаҳри Душанбе ба яке аз марказҳои муҳимми чорабиниҳои сатҳи байналмилалӣ табдил ёфта, нуфузи пойтахт на танҳо дар сатҳи сиёсӣ, балки дар соҳаҳои варзиш, илм, иқтисод ва муносибатҳои байналмилалӣ ба таври назаррас афзоиш ёфтааст. Дар шаҳри Душанбе чандин маротиба мусобиқаҳои варзишии сатҳи ҷаҳонӣ доир гардида истодааст ва аз рӯйи маълумоти расмӣ мусобиқаҳои варзишии ҷудо “Judo Grand Prix” ва “Grand Slam” дар пойтахти кишвар то имрӯз чор маротиба баргузор шудаанд: соли 2023 “Grand Prix”, солҳои 2024, 2025 “Grand Slam” ва санаи 5-уми апрели соли равон дар шаҳри Душанбе 7-умин мусобиқаи байналмилалии гӯштингирӣ барои дарёфти Ҷоми Раиси шаҳри Душанбе баргузор гардид. Ҷойгоҳи маориф ва илм дар пойтахт мақоми хосса дошта, пойтахти азизамон – шаҳри Душанбе пайваста мизбони олимпиадаҳои байналмилалӣ, конфронсҳои илмӣ-амалӣ, семинарҳои машваратии байналмилалӣ ва ҳамоишҳои академӣ мебошад. Олимон, муҳаққиқон ва донишҷӯён аз кишварҳои гуногун дар ин чорабиниҳо иштирок намуда, саҳми Душанбе дар рушди илми байналмилалиро тақвият мебахшанд. Инчунин, дар шаҳри Душанбе бизнес – форумҳои байналмилалии сармоягузорӣ пайваста доир гардида, ҳамоишҳо барои ҷалби сармояи хориҷӣ, рушди соҳибкорӣ ва таҳкими робитаҳои иқтисодӣ заминаи мусоид фароҳам овардаанд. Ҳамчунин шаҳри Душанбе борҳо мизбони вохӯриҳои сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо, нишастҳои сатҳи олӣ ва конфронсҳои байналмилалӣ шудааст, аз ҷумла ҳамоишҳои марбут ба масъалаҳои об, иқлим, амният ва рушди устувор мақоми байналмилалии шаҳрро боз ҳам боло бурдаанд. Тавре ки Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намудаанд: “Ба шарофати Истиқлол пойтахти азизи мо – шаҳри Душанбе ҳамчун маркази сиёсӣ, илмӣ ва фарҳангии кишвар боз ҳам зеботар ва ободу пешрафта гардид ва мояи ифтихори тамоми тоҷикон мебошад”. Чунин суханони пурмазмун мақоми баланди пойтахтро ҳамчун рамзи давлатдорӣ, ваҳдати миллӣ ва пешрафти Ҷумҳурии Тоҷикистон бозгӯ менамоянд. Дар маҷмуъ, шаҳри Душанбе ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар тамоми самтҳои ҳаёти давлатдории миллӣ, сиёсат, иқтисодиёт, илму фарҳанг мавқеи калидӣ ва муайянкунанда дорад ва рушду пешрафти босуръати шаҳр дар даврони Истиқлол, бунёди инфрасохтори муосир ва густариши фаъолияти байналмилалӣ нишон медиҳанд, ки Душанбе ба як маркази муҳимми минтақавӣ табдил ёфтааст. Пойтахти кишвар имрӯз на танҳо маркази идоракунии давлатӣ, балки макони ташаккули тафаккури миллӣ, рушди илм ва муаррифии фарҳанги тоҷикон дар арсаи ҷаҳон ба шумор рафта, шаҳри Душанбе ҳамчун рамзи Истиқлол, ваҳдати миллӣ ва давлатдории муосири тоҷикон дорои имконҳои васеъ барои рушди минбаъда буда, дар оянда метавонад нақши муҳимро дар пешрафти кишвар ва таҳкими нуфузи он дар сатҳи байналмилалӣ бошад. Асомиддин БОБОЗОДА, мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Шоҳмансур
57
15.04.2026 -
ОҒОЗИ ҲАФТАИ ИЛМ ДАР ДОНИШГОҲИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН Ҳукумати Тоҷикистон илмро яке аз омилҳои асосии рушди кишвар ва олимонро захираи бузурги зеҳнии ҷомеа дониста, ба мақсади пешрафти ҳамаҷонибаи он ва беҳтар гардонидани шароити иҷтимоии кормандони соҳаи илм ҳамаи имкониятҳоро муҳайё намудааст. Эмомалӣ Раҳмон Ҳамасола чун анъана дар моҳи апрел дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бо баргузории Конференсияи илмию назариявии ҳайати устодону кормандон, докторантону магистрантон ва донишҷӯён – «Ҳафтаи илм» баргузор мегардад, ки дар он мавзуъҳои мубрами рӯз баррасӣ мешаванд. Конференсияи имсола ба ҷашни муҳимми миллӣ - 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шуда, ҳамчун як платформаи муҳимми илмӣ барои баррасии дастовардҳо ва дурнамои рушди илму маориф муҳим арзёбӣ мегардад. Имрӯз (14.04.2026) қисмати ифтитоҳии конференсияи умумидонишгоҳии илмию назариявӣ бо садо додани Суруди миллӣ ва иштироки ректори Донишгоҳ, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор Насриддинзода Э.С. ва меҳмонон аз сохторҳои дахлдори ҷумҳурӣ: Қувватзода Сайдулло, мудири бахши илму маорифи Раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раҳмонзода Аҳмадҷон, сардори раёсати илм ва инноватсияи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, Абдуллозода Рамазон, муовини ректор оид ба илм ва инноватсияи Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. Осимӣ доир шуд. Зимнан ректори Донишгоҳ, профессор Насриддинзода Э.С. таъкид дошт, ки Истиқлоли давлатӣ ҳамчун арзиши олӣ ва дастоварди бузурги таърихӣ барои рушди ҳамаҷонибаи кишвар заминаи мусоид фароҳам овардааст. Тавре ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз доштаанд: «Истиқлолу озодӣ барои мардуми Тоҷикистон гаронтарин неъмат ва пурқиматтарин сарвати зиндагӣ мебошад. Зеро ин падидаи нодири таърихӣ ба мо барои бунёди давлати мустақил, ҷомеаи озод ва мутамаддину пешрафта, эҳёи воқеии забон, таърих, фарҳанг ва дигар суннату арзишҳои чандинҳазорсолаи миллӣ имконият фароҳам овард». Дар ин замина, саҳми ҷомеаи илмӣ, бахусус устодону муҳаққиқони Донишгоҳ, дар таҳкими пояҳои давлатдорӣ ва тарбияи насли донишманду ватандӯст назаррас арзёбӣ шуд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ илм ва технология ба унсури асосии пешрафти ҷомеа табдил ёфта, Донишгоҳ ҳамчун маркази муҳимми илм ва маориф вазифадор аст, ки таҳқиқоти илмиро рушд дода, мутахассисони рақобатпазир омода намояд. Дар идомаи суханронӣ аз заминаҳои ҳуқуқӣ ва таъкидҳои Пешвои миллат дар самти рушди илму маориф ёдовар шуда, дастгирии олимони ҷавон, рушди мактабҳои илмӣ, ҷалби донишҷӯён ба фаъолияти тадқиқотӣ ва ташаккули муҳити инноватсионӣ ҳамчун яке аз вазифаҳои муҳимтарин арзёбӣ гардид. Дар зимн меҳмонон доир ба пешбурди корҳои илмию инноватсионӣ дар партави сиёсати маорифпарваронаи Пешвои миллат суханронӣ намуда, беҳтар намудани низоми илмию таълимӣ дар зинаҳои гуногуни таҳсилот, таҳкими пайванди илм бо истеҳсолот ва муаррифии дастовардҳои илмии ватанӣ дар хориҷи кишварро аз ҷумлаи талаботи замон арзёбӣ карданд. Ҳамзамон, анҷом додани таҳқиқоти бунёдӣ ва инноватсионӣ низ яке аз самтҳои афзалиятнок таъкид гардид. Сипас, дар ифтитоҳи конференсия маърӯзаҳои доктори илмҳои филологӣ, профессор, декани факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Сироҷиддини Эмомалӣ “Абулқосим Фирдавсӣ дар эҷодиёти Сотим Улуғзода”, номзади илмҳои физикаю математика, дотсент, мудири кафедраи моделсозии математикӣ ва компютерии факултети механикаю математикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Ғаффорзода Алишер Бобобек “Зеҳни сунъӣ ҳамчун омили калидии рушди устувори соҳаи маориф ва идоракунии давлатӣ” ва номзади илмҳои таърих, дотсенти кафедраи таърихи нав ва навини кишварҳои хориҷии факултети таърихи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Умаров Абдуллохоҷа Қурбонхоҷаевич “Рушиди илму маориф дар 35-соли Истиқлоли Тоҷикистон” шунида шуданд. Таъкид менамоем, ки дар доираи “Ҳафтаи илм” баргузории 2760 маърӯза дар 233 бахш ба нақша гирифта шудааст. Аз ҷумла, 1258 маърӯзаи устодону кормандон ва 1502 маърӯзаи донишҷӯён дар бахшҳои гуногуни илмӣ пешниҳод мегарданд. Конференсияи илмию назариявии «Ҳафтаи илм» аз имрӯз оғоз гардида, то 20-уми апрел идома хоҳад ёфт. Интизор меравад, ки натиҷаҳои он барои рушди минбаъдаи илму маориф ва таҳкими иқтидори илмии кишвар саҳми арзанда мегузорад. Ёдовар мешавем, ки кори конференсия дар факултетҳо ва дигар сохторҳои Донишгоҳ идома дорад.
31
14.04.2026 -
ҶАЛАСАИ СИТОДИ ДАВРИ АВВАЛИ ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ «ИЛМ – ФУРӮҒИ МАЪРИФАТ» БАРГУЗОР ГАРДИД 14 апрели соли 2026 дар Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти раёсати муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси Комиссияи Озмуни ҷумҳуриявӣ Дилрабо Мансурӣ, ҷаласаи кории ситоди даври аввали Озмуни ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат» баргузор гардид. Дар кори ҷаласа муовини якуми вазири маориф ва илм Ҳомид Ҳошимзода, намояндагони вазорату кумитаҳои дахлдор, ҳайати комиссияи озмун ва дигар сохторҳои марбута ба таври ҳузурӣ ва маҷозӣ иштирок намуданд. Муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ зимни суханронии худ таъкид намуд, ки озмунҳои ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат», «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст», «Тоҷикистон – Ватани азизи ман» ва «Шоҳномахонӣ» таҳти таваҷҷуҳ ва сарпарастии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор дошта, дар баланд бардоштани маърифати ҷомеа нақши муассир доранд. Зикр гардид, ки Озмуни ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат» тайи шаш соли охир ба як платформаи муҳим дар самти дарёфти истеъдодҳои ҷавон ва рушди тафаккури илмӣ табдил ёфтааст. Иштироки фаъоли донишҷӯён, омӯзгорон, пажӯҳишгарон ва намояндагони касбу кори гуногун гувоҳи таваҷҷуҳи рӯзафзуни ҷомеа ба илм ва таҳқиқот мебошад. Ҷаласа тибқи рӯзномаи тасдиқшуда баргузор гардида, зимни баргузории он масъалаҳои муҳимми омодагӣ барои баргузории озмун дар соли 2026 баррасӣ шуданд. Аз ҷумла, гузориши муовини якуми вазири маориф ва илм оид ба сатҳи омодагӣ ба даври аввал шунида шуда, инчунин, ҷадвали баргузории чор даври озмун барои соли 2026 тасдиқ гардид. Ҳамзамон, низоми нави бақайдгирии ғолибони даврҳои дуюм ва сеюм тавассути Портали электронии Вазорати маориф ва илм муаррифӣ ва тасдиқ гардид, ки ба таъмини шаффофият ва рақамисозии раванд мусоидат менамояд. Дар ҷаласа, ҳамчунин, навори тарғиботии Озмун барои соли 2026 баррасӣ ва тасдиқ шуда, масъалаҳои вобаста ба такмили шартҳои баҳогузорӣ дар номинатсияҳо, бо дарназардошти пешниҳоди Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳокима гардиданд. Муовини якуми вазири маориф ва илм доир ба натиҷаҳои озмун дар соли 2025 маълумот пешниҳод намуда, афзоиши таваҷҷуҳи ҷавонон ба омӯзиши илмҳои риёзӣ, дақиқ ва табиӣ яке аз дастовардҳои муҳимми озмун арзёбӣ кард. Дар ҷараёни ҷаласа таъкид гардид, ки барои такмили раванди баргузории озмун ва мутобиқсозии он ба талаботи замони муосир номинатсияи нави «зеҳни сунъӣ ва барномасозӣ» ворид гардида, инчунин, ихтисосҳои муосири ба талаботи бозори меҳнат ҷавобгӯ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ роҳандозӣ шудаанд. Инчунин, санади меъёрии марбут ба тартиби қабули ғолибон ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ таҳия гардидааст. Дар идома миёни иштирокчиён мубодилаи афкор сурат гирифт ва пешниҳодҳои судманд ҷиҳати таҳкими ҷанбаҳои ташкилии озмун ироа гардиданд. Аз ҷумла, зарурати таблиғи густурдаи озмун тавассути воситаҳои ахбори омма ва шабакаҳои иҷтимоӣ таъкид карда шуд. Дар анҷом, раиси Комиссияи ҷумҳуриявии Озмун Дилрабо Мансурӣ ба вазорату идораҳои дахлдор, мақомоти маҳаллӣ ва дигар ниҳодҳои марбута барои дар сатҳи баланд, шаффоф ва мутобиқ ба талаботи Низомнома баргузор намудани даврҳои озмун супоришҳои мушаххас дод. Маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
33
14.04.2026
