30.09.2024
30-юми сентябр таҳти раёсати муовини якуми вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷамшед Ҷӯразода ҷаласаи навбатии Шурои миллии таҳсилот баргузор гардид, ки дар он сардорони раёсату шуъбаҳои дастгоҳи марказӣ, роҳбарони муассисаҳои зерсохтори Вазорати маориф ва илм, роҳбарону аъзои гурӯҳҳои ҳамоҳангсози барнома ва китобҳои дарсӣ ва муаллифони адабиёти таълимии барои баррасӣ пешниҳодшуда ширкат намуданд.
Дар ҷаласаи навбатии Шурои миллии таҳсилот масъалаҳои арзёбии дастхатҳои адабиёти таълимиву бадеӣ барои муассисаҳои таҳсилоти томактабӣ, миёнаи умумӣ, олии касбӣ ва роҳҳои баланд бардоштани сифати таҳсилот дар шароити камбуди соатҳои таълимӣ мавриди муҳокима қарор дода шуд.
Зимни муаррифии адабиёти таълимиву бадеии барои муҳокима пешниҳодгардида директори Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Наврӯзи Ҷумъамурод иброз дошт, ки дастхати китобҳои номбаршуда аз ҷониби муассисаҳои экспертӣ арзёбӣ шудаанд.
Дар баробари ин раиси ҷаласа аз роҳбарони муассисаҳои зерсохтори вазорат даъват ба амал овард, ки як теъдоди адабиёти таълимӣ, хусусан китобҳои дарсӣ барои муассисаҳои таҳсилоти умумии таълимашон бо забони ўзбекӣ ва туркманиро бо дарназардошти талаботи нақшаҳои таълимӣ, стандарту барномаи таълим ва сатҳу сифати тарҷумаи онҳо такроран мавриди арзёбӣ қарор дода, хулоса пешниҳод намоянд.
Аз рӯйи масъалаи дуюм гузориши раиси гурӯҳи ҳамоҳангсози барнома ва китобҳои дарсии фанни алифбо ва матни ниёгон Азим Байзоев доир ба «Роҳҳои баланд бардоштани сифати таҳсилот дар шароити камбуди соатҳои таълимӣ (дар мисоли фанни алифбо ва матни ниёгон)» манзур гардид.
Номбурда иброз дошт, ки барои таъмини муассисаҳои таҳсилоти умумӣ бо омӯзгорони касбӣ ва тахассусӣ имконияти бештар намудани миқдори соатҳои таълимӣ аз матни классикӣ ва ҷорӣ намудани тадриси фанни методикаи таълими алифбо ва матни ниёгон дар факултетҳои филологияи тоҷик баррасӣ гардида, барои хатмкунандагони ин равияҳо тахассуси «омӯзгори фанни алифбо ва матни ниёгон» низ дар баробари омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик дода шавад. Инчунин, масъалаи имконияти ба зергурӯҳҳо ҷудо кардани синфҳои серхонандаро зимни таълими фанни алифбо ва матни ниёгон баррасӣ намуда, такмили ихтисоси омӯзгорони фанҳои забон ва адабиёти тоҷик ва алифбо ва матни ниёгон муттаҳид карда шавад.
Дар охир аз ҷониби раиси ҷаласа ҷиҳати дар доираи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҳияву бознигарӣ намудани китобҳои дарсӣ ва дар асоси талаботи ҷорӣ мавриди экспертиза қарор додани мазмуну мундариҷаи онҳо ба роҳбарони сохторҳои дахлдори Вазорати маориф ва илм ва раисони гурӯҳҳои ҳамоҳангсози барнома ва китобҳои дарсии Шурои миллии таҳсилот дастуру супоришҳои мушаххас дода шуд.
Маркази таҳия, нашр ва муомилоти
китобҳои дарсӣ, илмию методии
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
ФОРУМИ ҶУМҲУРИЯВӢ ОИД БА ОМОДАСОЗИИ МУТАХАССИСОНИ СОҲАИ КӮҲКОРИЮ МЕТАЛЛУРГИЯ БАРГУЗОР ГАРДИД 25 июли соли 2026 бахшида 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар доираи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон дар заминаи омодагӣ Форуми ҷумҳуриявӣ таҳти унвони «Омодасозии мутахассисони соҳаи кӯҳкорию металлургия: мушкилот ва дурнамо» баргузор гардид. Дар кори форум вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳим Саидзода, муовини вазири саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон Бахтиёр Сафарзода, муовини раиси вилояти Суғд Зайнура Азимӣ, раиси шаҳри Бӯстон Фирӯза Нуруллозода, директори Комбинати металлургия тоҷик Бобоев Рофеъҷон, ректори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон Давлат Давлатзода, намояндагони мақомоти давлатӣ, корхонаҳои саноатӣ, олимону муҳаққиқон ва мутахассисон иштирок намуданд. Нахуст, меҳмонон ва иштирокчиён аз намоиши маҳсулоти соҳаи кӯҳкорию металлургӣ боздид намуданд. Дар намоиш намунаҳои гуногуни маҳсулоти корхонаҳои саноатӣ, дастовардҳои истеҳсолӣ ва имкониятҳои мавҷудаи соҳа муаррифӣ гардиданд. Иштирокчиён бо навъҳои маҳсулоти истеҳсолшаванда, раванди коркарди ашёи хом ва фаъолияти корхонаҳои соҳавӣ шинос шуданд. Сипас, кори форум оғоз гардида, вазири маориф ва илм зимни сухани ифтитоҳӣ иброз дошт, ки баргузории форуми мазкур аз сиёсати созанда ва дастуру ҳидоятҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти саноатикунонии босуръати кишвар, рушди саноати миллӣ, ташаккули металлургияи ватанӣ ва омода намудани кадрҳои баландихтисоси муҳандисиву техникӣ сарчашма мегирад. Қайд гардид, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ барои рушди соҳаи саноат, бунёди корхонаҳои нави истеҳсолӣ, истихроҷу коркарди ашёи хоми ватанӣ ва истеҳсоли маҳсулоти ниҳоӣ заминаҳои мусоид фароҳам оварда шудаанд. Дар ин раванд масъалаи бо мутахассисони соҳибкасб таъмин намудани корхонаҳои саноатӣ аҳаммияти хос касб намудааст. Гуфта шуд, ки дар суханронии худ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни боздид аз сохтмони корхонаи ғанигардонии маъдани оҳани Ҷамъияти саҳҳомии «Комбинати металлургии Тоҷик» дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров зикр карданд, ки бунёди ин корхона оғози марҳалаи нави рушди саноати маъдан ва ташаккули металлургияи миллии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Дар форум масъалаҳои мутобиқати низоми омодасозии кадрҳои муҳандисиву техникӣ ба талаботи корхонаҳои истеҳсолӣ, банақшагирии қабули донишҷӯён бо дарназардошти эҳтиёҷоти соҳа, таъсиси ихтисосҳои нав ва такмили мазмуну муҳтавои барномаҳои таълимӣ матраҳ шуданд. Яке аз мавзуъҳои меҳварии форум пайвастани таҳсилот бо истеҳсолот ва истифодаи имкониятҳои низоми таҳсили дуалӣ буд. Иштирокчиён доир ба таҷрибаомӯзии донишҷӯён дар корхонаҳо, конҳо, озмоишгоҳҳо ва коргоҳҳои истеҳсолӣ, инчунин такмили таҷрибаи касбии омӯзгорони ихтисосҳои муҳандисиву техникӣ табодули назар намуданд. Нақши корхонаҳои саноатӣ дар омодасозии кадрҳо, ташкили пойгоҳҳои таҷрибаомӯзӣ ва истифодаи озмоишгоҳҳо ва имкониятҳои техникии корхонаҳо дар раванди таълим низ баррасӣ гардид. Ҳамкории муассисаҳои таълимӣ ва корхонаҳои истеҳсолӣ ҳамчун омили муҳимми ташаккули малакаҳои касбии донишҷӯён арзёбӣ шуд. Дар ҷараёни форум нақши Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон ҳамчун маркази омодасозии мутахассисони соҳаи металлургияи муосир махсус қайд гардид. Фаъолияти донишкада дар самти ҳамгироии маориф, илм ва истеҳсолот, татбиқи барномаҳои муосири таълимӣ, рушди озмоишгоҳҳои соҳавӣ, таҳқиқоти илмии амалӣ, таҳсили дуалӣ ва бозомӯзии кормандони корхонаҳо муаррифӣ карда шуд. Дар баробари ин, самтҳои таҳқиқоти илмӣ вобаста ба баланд бардоштани самаранокии коркарди маъдан, беҳтар намудани сифати маҳсулот, истифодаи технологияҳои нав ва коҳиш додани таъсири истеҳсолот ба муҳити зист мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Дар идомаи форум муовини вазири саноат ва технологияҳои нав дар мавзуи «Ҳамгироии илм дар истеҳсолот омили рушди саноат», муовини раиси вилояти Суғд дар мавзуи «Саноатикунонии босуръати кишвар – ҳадафи 4-уми миллӣ» ва ректори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон дар мавзуи «Имкониятҳои Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон дар масири омода намудани кадрҳои саноати кӯҳӣ» маъруза намуданд. Дар бахши баррасӣ ва муҳокимаронӣ олимону муҳаққиқон, устодону мутахассисон ва намояндагони корхонаҳои саноатӣ доир ба барномаҳои таълимӣ, таҳсили дуалӣ, таҷрибаомӯзии истеҳсолӣ, рушди таҳқиқоти соҳавӣ ва робитаи илм бо истеҳсолот андеша ва пешниҳодҳои худро баён намуданд. Форуми ҷумҳуриявӣ барои табодули таҷриба, муаррифии имкониятҳои муассисаҳои таълимӣ, илмӣ ва корхонаҳои саноатӣ, баррасии масъалаҳои соҳавӣ ва таҳкими робитаҳои илму маориф бо истеҳсолот заминаи мусоид фароҳам овард. Дар анҷоми форум байни Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон ва Ҷамъияти саҳҳомии «Комбинати металлургии Тоҷик» созишномаи ҳамкорӣ ба имзо расид. Созишнома самтҳои омодасозии кадрҳои соҳаи кӯҳкорӣ ва металлургия, табодули таҷриба, рушди таҳсили дуалӣ, ташкили таҷрибаомӯзии истеҳсолии донишҷӯён ва густариши ҳамкории муассисаи таълимӣ бо корхонаи истеҳсолиро фаро мегирад. Маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
0
25.07.2026 -
ҲИМОЯТИ БЕҶО АЗ ФАРЗАНД ВА ОҚИБАТҲОИ ОН Тарбияи фарзанд аз масъулияти муқаддастарини инсон ба шумор меравад. Ҳар як падару модар орзу дорад, ки фарзандаш босавод, хушахлоқ, соҳибкасб ва дар ҷомеа соҳиби ҷойгоҳи арзанда бошад. Барои расидан ба ин ҳадаф, оила ва муассисаи таълимӣ ҳамчун ду ниҳоди асосии тарбия бояд ҳамкории зич дошта бошанд. Аммо дар шароити кунунӣ баъзан мушоҳида мешавад, ки бархе аз волидон дар ҳама ҳолат ҷониби фарзанди худро гирифта, бидуни омӯзиши воқеияти масъала ба омӯзгор ё муассисаи таълимӣ эрод мегиранд. Чунин муносибат, ки онро метавон «пуштибонии беандеша аз фарзанд» номид, тадриҷан ба як мушкили ҷиддии тарбиявӣ табдил ёфта истодааст. Бешубҳа, дӯст доштани фарзанд амали табиӣ ва муқаддас аст, вале муҳаббат набояд чашми инсонро аз ҳақиқат пӯшонад. Вақте ки волидон ҳар амали фарзандро дуруст мешуморанд ва барои хатоҳои ӯ баҳона меҷӯянд, дар асл, ба ташаккули шахсияти ӯ халал мерасонанд, зеро кӯдак аз хурдӣ бояд дарк кунад, ки ҳар амал ҷавобгарӣ дорад ва инсон бояд барои хатои худ масъул бошад. Имрӯз омӯзгорон на танҳо вазифаи таълим додан, балки масъулияти бузурги тарбияро низ бар дӯш доранд. Онҳо ҳар рӯз бо даҳҳо хонанда кор карда, кӯшиш менамоянд, дар дили онҳо меҳри дониш, эҳтиром ба қонун, одоби муошират ва масъулиятшиносиро ҷой диҳанд. Вақте ки омӯзгор ба хонанда барои иҷро накардани вазифа, вайрон кардани интизом ё муносибати нодуруст эрод мегирад, мақсади ӯ таҳқири кӯдак нест. Баръакс, ӯ мехоҳад хонандаро ба роҳи дуруст роҳнамоӣ кунад. Мутаассифона, баъзе волидон танҳо ба гуфтаҳои фарзанд такя намуда, сухани омӯзгорро нодида мегиранд. Ҳолатҳое низ ҳастанд, ки ҳатто пеш аз шунидани мавқеи омӯзгор ӯро гунаҳкор эълон мекунанд. Дар чунин вазъият кӯдак эҳсос мекунад, ки новобаста аз рафтораш, ҳамеша пуштибонӣ мешавад. Ин эҳсос тадриҷан дар ӯ боварии бардурӯғро ба вуҷуд меорад, ки метавонад ҳар кореро анҷом диҳад ва барои он ҷавобгар набошад. Педагогҳо ва равоншиносон бар он назаранд, ки яке аз шартҳои муҳимми ташаккули шахсияти солим, қобилияти эътирофи хато мебошад. Кӯдаке, ки ҳамеша сафед карда мешавад, аз қабули танқид ва ислоҳи камбудиҳои худ дур мемонад. Ӯ меомӯзад, ки сабаби нокомӣ ва хатоҳоро дар дигарон ҷустуҷӯ кунад. Дар натиҷа чунин шахс дар зиндагии минбаъда низ дар муносибат бо ҷомеа, ҳамкорон ва ҳатто аъзои оила ба мушкилот рӯ ба рӯ мешавад. Масъалаи дигар, коста гардидани нуфузи омӯзгор дар назди хонандагон аст. Агар кӯдак бубинад, ки падару модараш ҳар дафъа омӯзгорро ноҳақ меҳисобанд, эҳтироми ӯ нисбат ба омӯзгор кам мешавад. Ин ҳолат на танҳо ба раванди таълим, балки ба муҳити умумии мактаб низ таъсири манфӣ мерасонад. Дар ҷомеаи мо омӯзгор ҳамеша мақоми баланд дошту дорад. Беҳуда нест, ки гузаштагони мо гуфтаанд: «Ҳаққи устод аз падар беш аст...», зеро падар сабаби ҳаёт бошад, устод сабаби камол аст. Дар солҳои охир рушди технология ва шабакаҳои иҷтимоӣ низ ба ин раванд таъсир расонидааст. Баъзан волидон бе таҳқиқи масъала танҳо аз рӯйи навор ё сухани фарзанд хулоса мебароранд. Ҳол он ки ҳар масъала ду ҷониб дорад ва барои баҳои одилона додан бояд андешаи ҳамаи иштирокчиёни воқеаро шунид. Адолат тақозо мекунад, ки ҳам сухани фарзанд ва ҳам мавқеи омӯзгор ба назар гирифта шавад. Албатта, ин маънои онро надорад, ки омӯзгорон аз хато орӣ ҳастанд. Омӯзгор низ инсон аст ва метавонад иштибоҳ кунад, аммо роҳи ҳалли масъала баҳсу муноқиша ё айбҷӯии якдигар нест. Роҳи дуруст муколама, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ мебошад. Вақте ки волидон ва омӯзгорон барои манфиати кӯдак дар як ҷода қадам мегузоранд, натиҷаи тарбия самаранок мегардад. Иқбол ҲОМИДОВ, омӯзгори забон ва адабиёти тоҷики МТМУ №6-и ноҳияи Зафаробод
60
25.07.2026 -
ҲАМБАСТАГИИ ДУ НИҲОД Оила ва мактаб ду рукни асосии тарбияи кӯдак ба ҳисоб меравад. Оила муҳити аввалини тарбияи кӯдак аст, мактаб идомадиҳандаи тарбияи он мебошад. Кӯдак дарсҳои нахустини ахлоқ, одоб, эҳтиром ва меҳрубониро маҳз дар оила меомӯзад. Агар дар оила муҳити солим, меҳру муҳаббат ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳукмфармо бошад, кӯдак боадаб ва масъулиятшинос ба воя мерасад. Ҳаким Абуалӣ ибни Сино мефармояд: «Тарбияи дурусти фарзанд аз муҳити солими оила сар мешавад». Аз ин бармеояд, ки ноустувории оила ба фарзанд таъсири манфӣ мерасонад. Муҳаббат ва дастгирии оила барои рушди кудак муҳим аст. Мактаб на танҳо ҷойи гирифтани дониш, балки макони ташаккули ахлоқ, одоб ва шахсияти кӯдак дар ҷомеа мебошад. Пеш аз оне, ки кӯдак дар муассиса дониш омӯзад, нахуст ӯро тартибу интизоми дар синф чӣ тавр нишастан, муносибат бо омӯзгорон ва ҳамсолонро омӯзонида, сипас ба навиштану хондан ӯро водор бояд кард. Кӯдак аз мактаб масъулиятшиносиро меомӯзад, чунки риояи реҷаи рӯз, омадан ба дарс ва рафтан, инчунин, доим дар дарсҳо омода будан ва вазифаи хонагиро дар вақташ тайёр намуданро аз худ мекунад. Педагоги машҳури чех Ян Амос Коменский қайд кардааст: «Мактаб коргоҳи инсонсозист». Ҳамон тавре ки усто дар коргоҳ бо меҳнату машаққат аз як маводи сода ашёи мукаммал месозад, дар мактаб низ омӯзгорон бо донишу таҷриба ва меҳрубонӣ аз кӯдакон шахсиятҳои комилро ба камол мерасонанд. Оила, мактаб ва ҷомеа се унсури муҳим дар таълиму тарбияи кудакон мебошанд. Муҳимтарин нуқта дар ин раванд ҳамоҳангӣ ва ҳамкории пайвастаи ин се қувва мебошад. Агар оила, мактаб ва ҷомеа бо як ҳадаф фаъолият кунанд, шахсияти комил, босавод, ватандӯст ва масъулиятшинос тарбия хоҳад гардид. Муминамоҳ БОЙМУРОДОВА, омӯзгори синфҳои ибтидоӣ
24
24.07.2026
