15.04.2025
15 апрели соли 2025 дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон дуюмин Фестивал - намоишгоҳи байналмилалии донишгоҳҳои давлатҳои хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон расман ифтитоҳ гардид.
Дар ифтитоҳи расмии фестивал - намоишгоҳ муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ, вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳим Саидзода, муовини вазири маориф ва илм, сафирони як қатор давлатҳо, роҳбарони муассисаҳои таҳсилоти олии кишвар ва 82 муассисаи таҳсилоти олии кишварҳои ИДМ, Осиё, Аврупо ва Амрико иштирок намуданд.
Сараввал, зимни сухани ифтитоҳӣ Дилрабо Мансурӣ аз робитаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо кишварҳои ҷаҳон дар соҳаи маориф ёдовар шуда иброз дошт, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар тӯли се даҳсола барои рушди бештари соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ, бахусус маорифи миллӣ заминаҳои мусоидро фароҳам намудааст. Дар идома муовини Сарвазири кишвар иброз дошт, ки боиси ифтихор ва сарфарозист, ки фестивал-намоишгоҳи мазкур соли дуюм аст, ки дар фазои илму таҳсилоти Тоҷикистон чун анъанаи неки ҳамгироии таҳсилотӣ доманаи фарогирии худро зиёд намуда истодааст. Бо туфайли чунин чорабиниҳои сатҳи байналмилалӣ намояндагони соҳаи илму моарифи кишварҳои мухталиф имкон ба даст меоранд, ки имконият ва дастовардҳои соҳаи маориф ва муассисаи худро муаррифӣ намуда, шарикони нави ҳамкорӣ пайдо кунанд ва бахшҳои барои ҷонибҳо манифиатдорро боз ҳам тавсеаву рушд диҳанд.
Сипас вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон бо сухани ифтитоҳӣ баромад намуда, қайд кард, ки мақсад ва ҳадафи фаъолияти низоми маорифи дилхоҳ кишвар пеш аз ҳама ба омода намудани мутахассисони баландихтисоси бахшҳои мухталифи хоҷагии халқ ва давлату миллат равона шуда, масъалаи рушди касбият ва таҳкими захираҳои инсонӣ ҷузъи ҷудонашавандаи фаъолияти ҳаётан муҳимми ин соҳа ба шумор меравад. Бо дарки амиқи ин масъала Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба соҳаи илму маориф таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, дар сиёсати давлатии хеш мақоми мактабу морифро дар меҳвари асосӣ ҷой додаанд. Маҳз бо дастгирӣ ва талошҳои пайгиронаи Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳоло дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Стипендияи байналмилалии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дурахшандагон” таъсис дода шудааст, ки ҷавонони дорои маҳорат ва малакаи баланди забондон тавассути ин стипендия аллакай дар даҳҳо муассисаҳои сатҳи ҷаҳонӣ таҳсил намуда истодаанд, ки оянда бо истифода аз донишҳои замони муосир дар татбиқи ҳадафҳои стратегии кишвар саҳмгузор хоҳанд буд.
Гуфта шуд, ки фестивали мазкур барои ҳама ширкаткунандагон имконоти бузург ва майдони муносибе ҷиҳати ҳамгироии таҷриба, муайянсозии самтҳои нави ҳамкорӣ, мубодилаи афкор ва муаррифии низоми таҳсилотро фароҳам оварда, масири нави муносибатҳои бисёрҷанбаро дар соҳаи маориф асос мегузорад.
Дар идомаи қисмати ифтитоҳии фестивал - намоиш сафирони як қатор давлатҳо ва намояндагони муассисаҳои таҳсилоти олии хориҷи кишвар оид ба шароити таҳсил, будубош, рушди ҳамкориҳо ва табодули таҷриба байни ҳам суханронӣ намуда, аз ҳамкориҳои дуҷониба дар самти маориф изҳори қаноатмандӣ карданд.
Итминон комил карда шуд, ки баргузории дуюмин Фестивал - намоишгоҳи байналмилалии донишгоҳҳои давлатҳои хориҷӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар рушди соҳаи маорифи ҷаҳонӣ, таҳкими ҳамкориҳои соҳаи илму марифи кишварҳои ширкаткунанда саҳми арзанда гузошта, инчунин барои уфуқҳои нави ҷаҳони илму таҳсилот ва татбиқи лоиҳаҳои байналмилалии таълимӣ -инноватсионӣ такони ҷиддӣ хоҳад бахшид.
Баъд аз ифтитоҳи расмии дуюмин Фестивал - намоишгоҳи байналмилалии донишгоҳҳои давлатҳои хориҷӣ дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон ширкаткунандагон аз рӯзи дуюми намоишгоҳи муассисаи таҳсилоти олӣ ва илмии 13 давлати хориҷӣ дар “Маркази ЭКСПО – Душанбе” дидан намуданд.
Ёдовар бояд шуд, ки Фестивал - намоишгоҳи байналмилалии донишгоҳҳои давлатҳои хориҷӣ барои шиносоии пурраи ҷавонону наврасони кишвар бо дастоварду имкониятҳои донишгоҳҳои машҳури ҷаҳон, ҷалби шумораи бештари ҷавонони тоҷик ба ин муассисаҳо, дар риштаҳои илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, риёзӣ, техникӣ ва технологияҳои иттилоотии муассисаҳои таълимии давлатҳои хориҷӣ фаро гирифтани ҷавонони мамлакат ва ба ин васила кам намудани таъсири хурофот ва радикализми динӣ ба тафаккури ҷомеа, омода намудани мутахассисони ба талаботи бозори ҷаҳонӣ ҷавобгӯ, инчунин, фароҳам намудани шароит барои густариши ҳамкории муассисаҳои таҳсилоти олии касбии ҷумҳурӣ бо муассисаҳои таълимии давлатҳои хориҷӣ ва ҷалби сайёҳони хориҷӣ ба мамлакат мусоидат менамояд.
Фестивал – намоишгоҳи мазкур рӯзи гузашта дар “Маркази ЭКСПО – Душанбе” бо иштироки 180 нафар намояндаи 82 муассисаи таҳсилоти олӣ ва илмии 13 давлати хориҷӣ, аз ҷумла, ИМА, Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолӣ, Ҷумҳурии Мардумии Чин, Кипр, Амороти Муттаҳидаи Араб, Туркия, Малайзия, Федератсияи Россия, ҷумҳуриҳои Қазокистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон ва Беларус шуруъ шуд, ки аз он дар рӯзи аввал зиёда аз 6 ҳазор хонандаву толибилм дидан намуданд. Баргузории Фестивал – намоишгоҳ аз 14 то 18 апрели соли ҷорӣ дар шаҳри Душанбе ва вилоятҳои Хатлон ва Суғд дар назар дошта шудааст.
Маркази матбуоти
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
Маориф ва илм – омили баланд гардидани сатҳи иҷтимоии ҷомеа Дар шароити ҷаҳони муосир масъалаи рушди инсон, фароҳам овардани имкониятҳои баробар ва таъмини пешрафти иҷтимоии шаҳрвандон ба яке аз масъалаҳои муҳимми ҷомеа табдил ёфтааст. Давлатҳое, ки ба рушди сармояи инсонӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифат, таҳкими дониш ва ташаккули шахсияти фаъол таваҷҷуҳи бештар медиҳанд, имконияти васеи рушди устувор пайдо мекунанд. Ҷомеаи муосир дар шароити тағйироти босуръати илмӣ, технологӣ ва иқтисодӣ қарор дорад. Рушди технологияҳои рақамӣ, тағйирёбии бозори меҳнат, пайдоиши касбҳои нав ва талаботи рӯзафзун ба мутахассисони баландихтисос инсонро водор месозад, ки пайваста дониш ва малакаи худро такмил диҳад. Таваҷҷуҳ ба соҳаҳои маориф, илм, омодасозии кадрҳои баландихтисос, рушди ҷавонон ва татбиқи технологияҳои муосир аз он шаҳодат медиҳад, ки инсон дар меҳвари сиёсати Ҳукумати кишвар қарор дорад. Шахсе, ки мехоҳад дар ҷомеа мавқеи устувор пайдо намояд, бояд пайваста омӯзад, ҷаҳонбинии худро васеъ созад ва ба талаботи нави замон мутобиқ гардад. Рушди илму маориф дар муҳити ором ва устувори ҷомеа имконпазир мебошад. Таърих нишон медиҳад, ки бесуботӣ ва низоъҳои иҷтимоӣ, пеш аз ҳама, ба имкониятҳои рушди инсон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар чунин шароит шахс наметавонад тамоми неруи худро барои омӯзиш, меҳнат ва эҷодкорӣ равона созад. Ваҳдати миллӣ на танҳо омили суботи сиёсӣ, балки заминаи муҳимми рушди инсон низ мебошад. Ҷомеае, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ ҳукмфармост, метавонад имкониятҳои бештарро барои пешрафти шаҳрвандон фароҳам оварад. Яке аз хусусиятҳои муҳимми ҷомеаи муосир фароҳам овардани имконияти интихоби озод мебошад. Инсон бояд тавонад роҳи таҳсил, касб, фаъолияти меҳнатӣ ва самти рушди шахсии худро мустақилона муайян намояд. Дар шароити имрӯза омӯзиши доимӣ ва такмили ихтисос ба зарурати зиндагӣ табдил ёфтааст. Ҷомеаи муосир ба шахсоне ниёз дорад, ки қобилияти таҳлил, эҷодкорӣ, истифодаи технологияҳои нав ва омодагӣ ба омӯзиши пайвастаро доранд. Дониш, малака, таҷриба ва қобилияти эҷодӣ сармояи асосии инсон мебошанд. Шахсе, ки барои рушди худ талош мекунад, китоб мехонад, илм меомӯзад, таҷриба андӯхта, малакаю маҳорати касбии худро такмил медиҳад, имконияти бештар барои расидан ба мақоми арзанда пайдо менамояд. Дар ҷаҳони муосир танҳо соҳиби маълумот будан кофӣ нест, муҳим он аст, ки инсон тавонад донишҳои худро дар амал татбиқ кунад. Дар ҳамаи ҷомеаҳои пешрафта таҳсилот ҳамчун яке аз воситаҳои асосии тағйирёбии мақоми иҷтимоии инсон эътироф шудааст. Сармоягузорӣ ба маориф дар асл сармоягузорӣ ба ояндаи давлат мебошад. Чунонки Пешвои миллат таъкид менамоянд: «Ояндаи давлат ва миллат аз насли соҳибмаърифат ва донишманд вобаста аст». Аз ин рӯ, баланд бардоштани сифати таҳсилот, омода намудани мутахассисони рақобатпазир ва пайванди илм бо истеҳсолот яке аз роҳҳои муҳимми пешрафти кишвар мебошад. Яке аз нишондиҳандаҳои муҳимми рушди ҷомеаи муосир такя ба дониш, меҳнат, қобилият ва ташаббус роҳҳои рушди мушаххас кардан аст. Дар шароити имрӯза муҳимтарин омил савод, дониш, маориф, меҳнат, малакаи касбӣ, ташаббускорӣ, масъулияти шаҳрвандӣ ва муҳити устувори иҷтимоӣ ба ҳисоб мераванд. Ҷомеае, ки барои ҳар як шаҳрванди худ роҳи пешрафтро боз мекунад, ҷомеаи қавӣ, рақобатпазир ва ояндадор хоҳад буд, зеро пешрафти давлат аз пешрафти инсон оғоз меёбад. Маҳмадулло НАИМОВ, Аслиддин НАСУРДИНЗОДА, устодони Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
34
24.07.2026 -
Ифротгароӣ – хатар ба ҷомеаи башарӣ Ифрот аз калимаи арабӣ гирифта шуда, маънояш, аз ҳад гузаштан, зиёдаравӣ ва сахтгирӣ дар андеша ё рафтор мебошад. Дар умум, маънои ифрот – шиддат, хушунат ва тундгароӣ буда, ҳамчун ҳисси ботинӣ дар инсон зуҳур карда, бо хушунат ва нафрати зиёд зоҳир мегардад. Нафароне, ки аз донишҳои диниву дунявӣ огоҳӣ доранд, ҳеҷ гоҳ ба ифрот дода намешаванд. Тавре ки устод Рӯдакӣ мефармояд: Дониш андар дил чароғи равшан аст, В-аз ҳама бад бар тани ту ҷавшан аст. Яъне, сабабҳои пайдоиши ифротгароӣ нодонию бемаърифатист. Вақте ки инсон дониш ва фаҳмиши дуруст надорад, ба осонӣ ба андешаҳои ифротӣ гирифтор мешавад. Бояд қайд намуд, ки хатарноктарин инсонҳо онҳоеанд, ки сатҳи донишу ҷаҳонбиниашон хуб нест ва таассуб (ё эътиқодот)-и диниашон зиёд аст. Дар ин замина, таъсири муҳити бад ва таблиғоти носолим аз ҷониби гурӯҳҳои манфиатхоҳ метавонад ҷавононро ба роҳҳои нодуруст ҷалб намояд. Яке аз роҳҳои осоне, ки таблиғгарон ҷавононро ба ифрот ҷалб мекунанд, тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ, бо истифода аз ваъдаҳои бузург бофта, бо суханони «ту интихобшуда ҳастӣ», «ту метавонӣ», «дигарон аз нофаҳмиву нодониашон бо мо нестанд», «ту нав ҳама чиро фаҳмидӣ ва огоҳ шудӣ» ва амсоли инҳо сурат мегирад, ки ба эҳсосоти ҷавонон бе таъсир намемонад. Дар натиҷа, эҳсос ба ақлу маърифат ғолиб меояду ҷавонон ба ин роҳ медароянд. Роҳҳое, ки афроди манфиатхоҳ барои ҷалби ҷавонон ва гумроҳ кардани онҳо истифода мебаранд, пеш аз ҳама, маҳв кардани хислатҳои ватандӯстӣ ва ифтихори миллӣ мебошад, ки оқибат ба беэътиноӣ нисбат ба миллату меҳан ва арзишҳои милливу фарҳангӣ оварда мерасонад. Яке аз роҳҳои асосии пешгирии ин падида таълиму тарбияи дуруст мебошад. Муассисаҳои таълимӣ бояд на танҳо дониш, балки тафаккури интиқодӣ, қобилияти таҳлил ва фарҳанги баҳсро омӯзонанд. Ҷавоне, ки илму дониш меомӯзад, қодир аст, ки савол диҳад, муқоиса ва таҳлил кунад ва хулосаи мустақил барорад, ба доми таблиғоти нодурусти душманон намеафтад ва фирефтаи ваъдаҳои бардурӯғи онҳо намешавад. Дар баробари ин, нақши оила, низ дар пешгирии ин амали номатлуб бисёр муҳим аст. Муҳити солими оилавӣ, гуфтугӯ ва баёни озоди фикру ақидаҳо байни аъзои оила новобаста ба синну сол, метавонад фарзандро аз қадам гузоштан ба ин роҳи бад эмин нигоҳ дорад. Абдумуталиб ҒАЙБУЛЛОЕВ, директори МТМУ №36-и ноҳияи Айнӣ
25
24.07.2026 -
ПЕШВОИ СУЛҲИ ҶАҲОН Пазируфта шудани Қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид дар робита ба «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» эълон шудани солҳои 2027-2036, ки ташаббускори ин иқдоми наҷиб Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошанд, обрӯ ва эътибори Тоҷикистонро дар арсаи ҷаҳонӣ бамаротиб боло бурд ва боиси сарфарозиву шодмонии сокинони кишвар гардид. Пойдории суботу оромӣ, сулҳ ва аҳаммияти он дар пешрафти ҷомеа барои Пешвои муаззами миллат мафҳумҳои ошно ва аз масоиле буданд, ки ҳанӯз пеш аз интихоб шуданашон ба ҳайси Сарвари давлат ҳамчун вакили мардум аз минбари Шурои Олӣ матраҳ менамуданд. Ибтидои солҳои 90-уми асри гузашта, ки дар мамлакат акнун ноамниҳо шуруъ гардида буданд, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо ҳамон хиради азалӣ ва заковати баланде, ки доштанд, бо истифода аз минбари мақоми олии қонунгузории мамлакат ҷангу ноамниро накуҳиш ва дасисабозону оташафрӯзони ҷангро маҳкум мекарданд ва ҳушдор медоданд, ки пеши роҳи хунрезӣ гирифта шавад. Бо интихоб шуданашон ба ҳайси Раиси Шурои Олии Тоҷикистон дар моҳи ноябри соли 1992 барои он кас масъалаи таъмини сулҳ ва ризоияти миллӣ, барқарории ваҳдату ҳамдилӣ дар меҳвари фаъолияти давлатдориашон қарор гирифт. Барои поён додан ба ҷангу мухолифатҳои дохилӣ Ҳукумати мамлакат бо сарварии фарзанди сарсупурдаи миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон заҳмати зиёд ба харҷ доданд. Ин ки имрӯз мамлакати мо ором асту ваҳдати саросарӣ пойдор, натиҷаи ҳамон диловарию азхудгузаштанҳои Пешвои муаззами миллат аст. Дар роҳи расидан ба сулҳ Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҳеҷ мушкилот наҳаросиданд, пайгирона, шаборӯзӣ дар андешаи сулҳ буданду муштоқона ва беқарор роҳи расидан ба ваҳдати миллиро меҷустанд. Моҳи декабри соли 1996 Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо ҷасорати бемисл халабонҳои чархболро амри рафтан ба Хусдеҳи Афғонистон, ҷое, ки пур аз мухолифини мусаллаҳ буд, доданд. Мулоқоти Хусдеҳ нуктаи олии музокироти сулҳи тоҷикон, гардиши куллӣ ва нишасти ҳалкунанда дар роҳи расидан ба оштии миллӣ гардид. Ниятҳои неки сулҳофаринӣ, ваҳдатхоҳӣ, кордонӣ ва миллатдӯстии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва якдигарфаҳмӣ миёни ду ҷониб асоси расидан ба тафоҳуми миллӣ дар Тоҷикистон гардид. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳама суҳбату мулоқотҳо ва суханрониҳояшон, чӣ дар дохили кишвар ва чӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ, ҳамеша дар меҳвари гуфтугӯҳояшон пойдории сулҳу субот ва ваҳдати ҷомеа будааст. Мавсуф чандин маротиба аз минбари Созмони Миллали Муттаҳид дар робита ба масъалаи вазъияти Афғонистон суханронӣ доштанд ва аз кишварҳои ҷаҳон хостанд, ки ба он чи дар Афғонистон мегузарад, бепарво набошанд. Сарвари давлат дар ҷаласаи ғайринавбатии кишварҳои арабӣ ва Созмони ҳамкории Исломӣ 15 сентябри соли 2025 дар ҷамъи раҳбарони 57 кишвари мусалмонии дунё ҳамлаи низомиро ба Қатар, таҷовузи Исроил ба Ғазза ва куштори мардуми бегуноҳро маҳкум ва таъкид намуданд, ки «идомаи амалкардҳои хушунатомез танҳо боиси ташаннуҷ ва пайдоиши ихтилофоти нав мегардад ва дар чунин шароит таҳкими ҳамбастагии уммати мусалмон аҳаммияти фавқулодда дорад». Замоне ки ИМА ва Исроил бар зидди Эрон амалиёти низомиро оғоз намуда, роҳбари ин мамлакат ва чандин мансабдорони баландпояи Эронро аз байн бурданд, Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамлаҳои низомӣ ба як кишвари соҳибихтиёрро нақзи қонунҳои байналмилалӣ дониста, онро маҳкум карданд ва бо нишони ҳамдилӣ бо мардуми бо мо дӯсту ҳамзабон ва дорои муштаракоти таърихию фарҳангӣ корвони сулҳу дӯстиро иборат аз 110 адад мошин ҳомили маводи ғизоӣ ва ашёи рӯзгор ба Эрон фиристоданд. Сулҳ таъмини адолату баробарӣ, тинҷӣ, оромӣ, ободӣ, пешрафт ва шукуфоӣ, бародариву ваҳдату дӯстӣ аст. Аз ин рӯ, эълон шудани солҳои 2027-2036 «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» ташаббуси бисёр арзишманд аст. Қабули қатъномаи мазкур имкон медиҳад, бигӯем, ки Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон на фақат Пешвои миллат, балки Пешвои сулҳи ҷаҳон аст. Давлатмарде, ки бештар аз 30 сол ба ҷаҳон паёми сулҳу ваҳдат мерасонанд, як кишвари ноамну ҷангзадаро ба мамлакати дар минтақа намунавӣ табдил доданд, 10 соли дарпешистода (солҳои 2027-2036) «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» эълон гардидаву ҳарфашон ҳамеша аз сулҳу созандагӣ ва ваҳдату пешрафт будааст, арзандаанд, ки сазовори Ҷоизаи ҷаҳонии сулҳи Нобел гарданд. Толибшо САИДОВ, мутахассиси раёсати таҳсилоти томактабии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
36
23.07.2026
