01.10.2024
Рақамикунонии соҳаи маориф яке аз муҳимтарин равандҳоест, ки барои беҳтар намудани дастрасӣ ба таҳсилот ва баланд бардоштани сифати таълим дар минтқаҳо нақши калидӣ мебозад. Татбиқи технологияҳои рақамӣ, аз қабили платформаҳои таълимии онлайн, барномаҳои интерактивӣ ва китобхонаҳои электронии дастрас, имкон медиҳад, ки хонандагон ва омӯзгорон ба захираҳои таълимӣ ба таври самаранок ва босифат дастрасӣ пайдо кунанд.
1 октябри соли 2024, дар Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии рақами 1-и ноҳияи Темурмалик, семинар-машварати омӯзишӣ бо масъулони "Системаи иттилооти идоракунии соҳаи маориф" (EMIS) баргузор гардид. Чорабинии мазкур аз ҷониби Маркази ҷумҳуриявии технологияи информатсионӣ ва коммуникатсия зери сарпарастии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда шуд.
Дар ин семинар роҳбарон ва кормандони муассисаҳои таълимии ноҳия ширкат варзиданд. Мақсади асосии чорабинӣ омӯзонидани истифодаи самараноки системаи EMIS ва баланд бардоштани сифати идоракунии маълумоти таълимӣ дар муассисаҳои таълимӣ буд. Системаи EMIS имкон медиҳад, ки идоракунии маълумот ба таври автоматикӣ ва муназзам сурат гирад, ки ин ба беҳтар шудани самаранокии идоракунӣ ва кам шудани корҳои дастӣ мусоидат мекунад.
Ин семинар оғози марҳилаи нави татбиқи амалии системаи EMIS дар муассисаҳои таълимии ноҳияи Темурмалик маҳсуб мешавад. Дар доираи лоиҳаи пилотӣ, ин система дар тамоми мактабҳои ноҳия ҷорӣ мегардад. Иштирокчиён дар як муҳити кории созанда имкони васеъ кардани дониш ва малакаҳои худ дар соҳаи истифодаи технологияҳои рақамӣ ва идоракунии иттилоотро пайдо намуданд. Чунин чорабиниҳо на танҳо самаранокии фаъолияти маъмурии муассисаҳои таълимиро боло мебаранд, балки ба беҳтар намудани сифати таълим низ мусоидат мекунанд.
Рақамикунонии соҳаи маориф дар ноҳияи Темурмалик на танҳо як иқдоми муҳими стратегӣ барои рушди таҳсилот, балки роҳи мустақим барои таъмин намудани дастрасии ҳама ба захираҳои босифати таълимӣ мебошад. Ин раванд нақши муҳим дар рушди ояндаи таҳсилот бозида, ба таҳкими раванди таълими инноватсионӣ дар минтақа мусоидат мекунад.
Хабарҳои дигар
-
Маориф ва илм – омили баланд гардидани сатҳи иҷтимоии ҷомеа Дар шароити ҷаҳони муосир масъалаи рушди инсон, фароҳам овардани имкониятҳои баробар ва таъмини пешрафти иҷтимоии шаҳрвандон ба яке аз масъалаҳои муҳимми ҷомеа табдил ёфтааст. Давлатҳое, ки ба рушди сармояи инсонӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифат, таҳкими дониш ва ташаккули шахсияти фаъол таваҷҷуҳи бештар медиҳанд, имконияти васеи рушди устувор пайдо мекунанд. Ҷомеаи муосир дар шароити тағйироти босуръати илмӣ, технологӣ ва иқтисодӣ қарор дорад. Рушди технологияҳои рақамӣ, тағйирёбии бозори меҳнат, пайдоиши касбҳои нав ва талаботи рӯзафзун ба мутахассисони баландихтисос инсонро водор месозад, ки пайваста дониш ва малакаи худро такмил диҳад. Таваҷҷуҳ ба соҳаҳои маориф, илм, омодасозии кадрҳои баландихтисос, рушди ҷавонон ва татбиқи технологияҳои муосир аз он шаҳодат медиҳад, ки инсон дар меҳвари сиёсати Ҳукумати кишвар қарор дорад. Шахсе, ки мехоҳад дар ҷомеа мавқеи устувор пайдо намояд, бояд пайваста омӯзад, ҷаҳонбинии худро васеъ созад ва ба талаботи нави замон мутобиқ гардад. Рушди илму маориф дар муҳити ором ва устувори ҷомеа имконпазир мебошад. Таърих нишон медиҳад, ки бесуботӣ ва низоъҳои иҷтимоӣ, пеш аз ҳама, ба имкониятҳои рушди инсон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар чунин шароит шахс наметавонад тамоми неруи худро барои омӯзиш, меҳнат ва эҷодкорӣ равона созад. Ваҳдати миллӣ на танҳо омили суботи сиёсӣ, балки заминаи муҳимми рушди инсон низ мебошад. Ҷомеае, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ ҳукмфармост, метавонад имкониятҳои бештарро барои пешрафти шаҳрвандон фароҳам оварад. Яке аз хусусиятҳои муҳимми ҷомеаи муосир фароҳам овардани имконияти интихоби озод мебошад. Инсон бояд тавонад роҳи таҳсил, касб, фаъолияти меҳнатӣ ва самти рушди шахсии худро мустақилона муайян намояд. Дар шароити имрӯза омӯзиши доимӣ ва такмили ихтисос ба зарурати зиндагӣ табдил ёфтааст. Ҷомеаи муосир ба шахсоне ниёз дорад, ки қобилияти таҳлил, эҷодкорӣ, истифодаи технологияҳои нав ва омодагӣ ба омӯзиши пайвастаро доранд. Дониш, малака, таҷриба ва қобилияти эҷодӣ сармояи асосии инсон мебошанд. Шахсе, ки барои рушди худ талош мекунад, китоб мехонад, илм меомӯзад, таҷриба андӯхта, малакаю маҳорати касбии худро такмил медиҳад, имконияти бештар барои расидан ба мақоми арзанда пайдо менамояд. Дар ҷаҳони муосир танҳо соҳиби маълумот будан кофӣ нест, муҳим он аст, ки инсон тавонад донишҳои худро дар амал татбиқ кунад. Дар ҳамаи ҷомеаҳои пешрафта таҳсилот ҳамчун яке аз воситаҳои асосии тағйирёбии мақоми иҷтимоии инсон эътироф шудааст. Сармоягузорӣ ба маориф дар асл сармоягузорӣ ба ояндаи давлат мебошад. Чунонки Пешвои миллат таъкид менамоянд: «Ояндаи давлат ва миллат аз насли соҳибмаърифат ва донишманд вобаста аст». Аз ин рӯ, баланд бардоштани сифати таҳсилот, омода намудани мутахассисони рақобатпазир ва пайванди илм бо истеҳсолот яке аз роҳҳои муҳимми пешрафти кишвар мебошад. Яке аз нишондиҳандаҳои муҳимми рушди ҷомеаи муосир такя ба дониш, меҳнат, қобилият ва ташаббус роҳҳои рушди мушаххас кардан аст. Дар шароити имрӯза муҳимтарин омил савод, дониш, маориф, меҳнат, малакаи касбӣ, ташаббускорӣ, масъулияти шаҳрвандӣ ва муҳити устувори иҷтимоӣ ба ҳисоб мераванд. Ҷомеае, ки барои ҳар як шаҳрванди худ роҳи пешрафтро боз мекунад, ҷомеаи қавӣ, рақобатпазир ва ояндадор хоҳад буд, зеро пешрафти давлат аз пешрафти инсон оғоз меёбад. Маҳмадулло НАИМОВ, Аслиддин НАСУРДИНЗОДА, устодони Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
24
24.07.2026 -
Ифротгароӣ – хатар ба ҷомеаи башарӣ Ифрот аз калимаи арабӣ гирифта шуда, маънояш, аз ҳад гузаштан, зиёдаравӣ ва сахтгирӣ дар андеша ё рафтор мебошад. Дар умум, маънои ифрот – шиддат, хушунат ва тундгароӣ буда, ҳамчун ҳисси ботинӣ дар инсон зуҳур карда, бо хушунат ва нафрати зиёд зоҳир мегардад. Нафароне, ки аз донишҳои диниву дунявӣ огоҳӣ доранд, ҳеҷ гоҳ ба ифрот дода намешаванд. Тавре ки устод Рӯдакӣ мефармояд: Дониш андар дил чароғи равшан аст, В-аз ҳама бад бар тани ту ҷавшан аст. Яъне, сабабҳои пайдоиши ифротгароӣ нодонию бемаърифатист. Вақте ки инсон дониш ва фаҳмиши дуруст надорад, ба осонӣ ба андешаҳои ифротӣ гирифтор мешавад. Бояд қайд намуд, ки хатарноктарин инсонҳо онҳоеанд, ки сатҳи донишу ҷаҳонбиниашон хуб нест ва таассуб (ё эътиқодот)-и диниашон зиёд аст. Дар ин замина, таъсири муҳити бад ва таблиғоти носолим аз ҷониби гурӯҳҳои манфиатхоҳ метавонад ҷавононро ба роҳҳои нодуруст ҷалб намояд. Яке аз роҳҳои осоне, ки таблиғгарон ҷавононро ба ифрот ҷалб мекунанд, тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ, бо истифода аз ваъдаҳои бузург бофта, бо суханони «ту интихобшуда ҳастӣ», «ту метавонӣ», «дигарон аз нофаҳмиву нодониашон бо мо нестанд», «ту нав ҳама чиро фаҳмидӣ ва огоҳ шудӣ» ва амсоли инҳо сурат мегирад, ки ба эҳсосоти ҷавонон бе таъсир намемонад. Дар натиҷа, эҳсос ба ақлу маърифат ғолиб меояду ҷавонон ба ин роҳ медароянд. Роҳҳое, ки афроди манфиатхоҳ барои ҷалби ҷавонон ва гумроҳ кардани онҳо истифода мебаранд, пеш аз ҳама, маҳв кардани хислатҳои ватандӯстӣ ва ифтихори миллӣ мебошад, ки оқибат ба беэътиноӣ нисбат ба миллату меҳан ва арзишҳои милливу фарҳангӣ оварда мерасонад. Яке аз роҳҳои асосии пешгирии ин падида таълиму тарбияи дуруст мебошад. Муассисаҳои таълимӣ бояд на танҳо дониш, балки тафаккури интиқодӣ, қобилияти таҳлил ва фарҳанги баҳсро омӯзонанд. Ҷавоне, ки илму дониш меомӯзад, қодир аст, ки савол диҳад, муқоиса ва таҳлил кунад ва хулосаи мустақил барорад, ба доми таблиғоти нодурусти душманон намеафтад ва фирефтаи ваъдаҳои бардурӯғи онҳо намешавад. Дар баробари ин, нақши оила, низ дар пешгирии ин амали номатлуб бисёр муҳим аст. Муҳити солими оилавӣ, гуфтугӯ ва баёни озоди фикру ақидаҳо байни аъзои оила новобаста ба синну сол, метавонад фарзандро аз қадам гузоштан ба ин роҳи бад эмин нигоҳ дорад. Абдумуталиб ҒАЙБУЛЛОЕВ, директори МТМУ №36-и ноҳияи Айнӣ
21
24.07.2026 -
ПЕШВОИ СУЛҲИ ҶАҲОН Пазируфта шудани Қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид дар робита ба «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» эълон шудани солҳои 2027-2036, ки ташаббускори ин иқдоми наҷиб Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошанд, обрӯ ва эътибори Тоҷикистонро дар арсаи ҷаҳонӣ бамаротиб боло бурд ва боиси сарфарозиву шодмонии сокинони кишвар гардид. Пойдории суботу оромӣ, сулҳ ва аҳаммияти он дар пешрафти ҷомеа барои Пешвои муаззами миллат мафҳумҳои ошно ва аз масоиле буданд, ки ҳанӯз пеш аз интихоб шуданашон ба ҳайси Сарвари давлат ҳамчун вакили мардум аз минбари Шурои Олӣ матраҳ менамуданд. Ибтидои солҳои 90-уми асри гузашта, ки дар мамлакат акнун ноамниҳо шуруъ гардида буданд, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо ҳамон хиради азалӣ ва заковати баланде, ки доштанд, бо истифода аз минбари мақоми олии қонунгузории мамлакат ҷангу ноамниро накуҳиш ва дасисабозону оташафрӯзони ҷангро маҳкум мекарданд ва ҳушдор медоданд, ки пеши роҳи хунрезӣ гирифта шавад. Бо интихоб шуданашон ба ҳайси Раиси Шурои Олии Тоҷикистон дар моҳи ноябри соли 1992 барои он кас масъалаи таъмини сулҳ ва ризоияти миллӣ, барқарории ваҳдату ҳамдилӣ дар меҳвари фаъолияти давлатдориашон қарор гирифт. Барои поён додан ба ҷангу мухолифатҳои дохилӣ Ҳукумати мамлакат бо сарварии фарзанди сарсупурдаи миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон заҳмати зиёд ба харҷ доданд. Ин ки имрӯз мамлакати мо ором асту ваҳдати саросарӣ пойдор, натиҷаи ҳамон диловарию азхудгузаштанҳои Пешвои муаззами миллат аст. Дар роҳи расидан ба сулҳ Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз ҳеҷ мушкилот наҳаросиданд, пайгирона, шаборӯзӣ дар андешаи сулҳ буданду муштоқона ва беқарор роҳи расидан ба ваҳдати миллиро меҷустанд. Моҳи декабри соли 1996 Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо ҷасорати бемисл халабонҳои чархболро амри рафтан ба Хусдеҳи Афғонистон, ҷое, ки пур аз мухолифини мусаллаҳ буд, доданд. Мулоқоти Хусдеҳ нуктаи олии музокироти сулҳи тоҷикон, гардиши куллӣ ва нишасти ҳалкунанда дар роҳи расидан ба оштии миллӣ гардид. Ниятҳои неки сулҳофаринӣ, ваҳдатхоҳӣ, кордонӣ ва миллатдӯстии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва якдигарфаҳмӣ миёни ду ҷониб асоси расидан ба тафоҳуми миллӣ дар Тоҷикистон гардид. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳама суҳбату мулоқотҳо ва суханрониҳояшон, чӣ дар дохили кишвар ва чӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ, ҳамеша дар меҳвари гуфтугӯҳояшон пойдории сулҳу субот ва ваҳдати ҷомеа будааст. Мавсуф чандин маротиба аз минбари Созмони Миллали Муттаҳид дар робита ба масъалаи вазъияти Афғонистон суханронӣ доштанд ва аз кишварҳои ҷаҳон хостанд, ки ба он чи дар Афғонистон мегузарад, бепарво набошанд. Сарвари давлат дар ҷаласаи ғайринавбатии кишварҳои арабӣ ва Созмони ҳамкории Исломӣ 15 сентябри соли 2025 дар ҷамъи раҳбарони 57 кишвари мусалмонии дунё ҳамлаи низомиро ба Қатар, таҷовузи Исроил ба Ғазза ва куштори мардуми бегуноҳро маҳкум ва таъкид намуданд, ки «идомаи амалкардҳои хушунатомез танҳо боиси ташаннуҷ ва пайдоиши ихтилофоти нав мегардад ва дар чунин шароит таҳкими ҳамбастагии уммати мусалмон аҳаммияти фавқулодда дорад». Замоне ки ИМА ва Исроил бар зидди Эрон амалиёти низомиро оғоз намуда, роҳбари ин мамлакат ва чандин мансабдорони баландпояи Эронро аз байн бурданд, Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамлаҳои низомӣ ба як кишвари соҳибихтиёрро нақзи қонунҳои байналмилалӣ дониста, онро маҳкум карданд ва бо нишони ҳамдилӣ бо мардуми бо мо дӯсту ҳамзабон ва дорои муштаракоти таърихию фарҳангӣ корвони сулҳу дӯстиро иборат аз 110 адад мошин ҳомили маводи ғизоӣ ва ашёи рӯзгор ба Эрон фиристоданд. Сулҳ таъмини адолату баробарӣ, тинҷӣ, оромӣ, ободӣ, пешрафт ва шукуфоӣ, бародариву ваҳдату дӯстӣ аст. Аз ин рӯ, эълон шудани солҳои 2027-2036 «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» ташаббуси бисёр арзишманд аст. Қабули қатъномаи мазкур имкон медиҳад, бигӯем, ки Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон на фақат Пешвои миллат, балки Пешвои сулҳи ҷаҳон аст. Давлатмарде, ки бештар аз 30 сол ба ҷаҳон паёми сулҳу ваҳдат мерасонанд, як кишвари ноамну ҷангзадаро ба мамлакати дар минтақа намунавӣ табдил доданд, 10 соли дарпешистода (солҳои 2027-2036) «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» эълон гардидаву ҳарфашон ҳамеша аз сулҳу созандагӣ ва ваҳдату пешрафт будааст, арзандаанд, ки сазовори Ҷоизаи ҷаҳонии сулҳи Нобел гарданд. Толибшо САИДОВ, мутахассиси раёсати таҳсилоти томактабии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
31
23.07.2026
