10.01.2025
10 январи соли ҷорӣ дар толори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ҷаласаи ҳайати мушовараи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон “Оид ба ҷамъбасти фаъолияти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2024 ва вазифаҳо барои соли 2025” баргузор гардид.
Дар кори ҷаласа вазири маориф ва илм Раҳим Саидзода, Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Абдулло Раҳмонзода, муовинони вазири маориф ва илм, сардорони раёсату шуъбаҳои дастгоҳи марказии вазора, ректорони муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, сардорон ва мудирони шуъбаҳои маориф, намояндагони вазорату идораҳо ва дигар кормандони соҳаи маориф иштирок намуданд.
Нахуст оид ба фаъолияти вазорат дар давраи ҳисоботӣ вазири маориф ва илм суханронӣ намуда, иброз дошт, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паём таъкид доштанд, ки “Имрӯз дар соҳаи маорифи мамлакат ҳашт барномаи давлатӣ ва ду стратегияи дарозмуддат татбиқ шуда истодааст, ки ба рушду инкишофи таълиму тарбия, амалигардонии ислоҳоти соҳа, дастгирии мактабу омӯзгор, таълифи китобҳои дарсии насли нав ва такмили мазмуну мундариҷаи таҳсилот мусоидат менамояд”. Дар баробари ин, маҳз бо дастгирии бевоситаи Президенти маҳбубамон шуруъ аз 1-уми сентябри соли 2025 музди меҳнати омӯзгорон 30 фоиз зиёд мегардад. Дар маҷмуъ, давоми солҳои соҳибистиқлолӣ дар доираи имконоти молиявии мамлакат 22 маротиба музди меҳнати кормандони соҳаи маориф зиёд карда шудааст. Ин ғамхорию таваҷҷуҳи Пешвои миллат моро водор месозад, ки дар иҷрои вазифаҳои худ масъулияти бештар эҳсос намоем ва дар таълиму тарбияи насли шоистаи замон саҳми арзанда гузорем.
Ҳамзамон, дар баробари корҳои анҷомёфта дар соли 2024, мо, кормандони соҳаро зарур аст, ки баҳри ислоҳи камбудиҳои ҷойдошта ва ҳалли саривақтии мушкилоти мавҷуда беш аз ҳарвақта талош варзем.
Сипас, дар қисмати музокира суханронии Алмосшо Шоҳиён – ректори Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб, Бурҳониддин Ҷабборӣ – мудири шуъбаи маорифи шаҳри Конибодом ва Комрон Муҳаммадраҷабзода – директори Маркази ҷумҳуриявии технологияҳои информатсионӣ ва комуникатсионии Вазорати маориф ва илм шунида шуда, аз ҷониби онҳо ҳисоботи солонаи Вазорати маориф ва илм қаноатбахш ҳисобида шуд.
Ҳамчунин, Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа иброз намуд, ки дар баробари ҳамаи дастоварду мушкилоти ҷойдошта моро зарур аст, барои рушди маорифи миллӣ аз тамоми имкониятҳои дар ихтиёрбуда истифода барем ва дар иҷрои вазифаҳои хизматӣ масъулияти худро баланд бардорем.
Дар идома миёни ҳозирин муколамаи афкор сурат гирифта, иштирокдорон фикру мулоҳизаҳои худро ироа намуданд.
Дар охир, вазири маориф ва илм бори дигар ба масъулин ҷиҳати иҷрои дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати маориф ва илм, стратегия, барнома, консепсия, қарорҳои ҳайати мушовара, фармоишҳои вазири маориф ва илм ва масъалагузориҳо барои соли 2025 дастуру супоришҳои мушаххас дод.
Маркази матбуоти
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
Китоби дарсӣ ва такмили сифати таҳсилот Маориф ҳамчун пояи устувори рушди давлату миллат ва омили асосии ташаккули сармояи инсонӣ ҳамеша бояд ҳамқадами таҳаввулоти ҷомеа бошад. Дар шароити рушди босуръати илм, технология ва фазои иттилоотӣ, дигар интиқоли одии дониш наметавонад ба ниёзҳои ҷомеаи муосир ҷавобгӯ бошад. Имрӯз вазифаи мактаб аз доираи омӯзонидани маълумот фаротар рафта, ба парвариши шахсияти соҳибандеша, эҷодкор, масъулиятшинос ва дорои салоҳиятҳои зарурии ҳаётӣ нигаронида шудааст. Аз ин рӯ, таҷдиди муҳтавои таълим ва такмили воситаҳои он ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатии соҳаи маориф табдил ёфтааст. Дар чунин шароит, раванди нави рушди маориф ба таври возеҳ нишон медиҳад, ки меҳвари ислоҳот дар мазмун ва муҳтаво маҳз таълифи китобҳои дарсии насли нав мебошад. Китоби дарсии муосир воситаи ташаккули тафаккури интиқодӣ, ҷаҳонбинии илмӣ, худшиносии миллӣ ва салоҳиятҳои калидии хонанда ба ҳисоб меравад. Аз ин ҷиҳат, таҳия ва таълифи чунин китобҳо зарурати стратегӣ барои баланд бардоштани сифати таълим, тарбияи насли донишманд ва таъмини рушди устувори кишвар ба шумор меравад. Муносибати босалоҳият ва татбиқи донишҳои андӯхта Дар доираи татбиқи ҳадафҳои Стратегияи миллии рушди маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, таҷдиди мазмуну муҳтавои таҳсилот ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ дар соҳаи маориф табдил ёфтааст. Дар ин раванд Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муассисаҳои тобеи он, махсусан, Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методӣ фаъолияти худро ба таҳияи низоми муосири таълиф, ташхис, озмоиш ва нашри китобҳои дарсӣ мутобиқ ба талаботи стандартҳои давлатии таҳсилот ва муносибати босалоҳият равона намудаанд. Дар натиҷа, таҳия ва бознигарии барномаҳои таълимӣ, китобҳои дарсии насли нав, дастурҳои методӣ ва дигар маводи таълимӣ ба раванди пайвастаи илмӣ ва методӣ табдил ёфта, заминаи воқеиро барои баланд бардоштани сифати таҳсилот, ташаккули салоҳиятҳои калидии хонандагон ва мутобиқсозии муҳтавои таълим ба талаботи рушди иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва технологии кишвар фароҳам овардааст. Тафовути асосии китобҳои насли нав аз китобҳои анъанавӣ дар он аст, ки онҳо ба татбиқи воқеии муносибати босалоҳият дар таълим нигаронида шудаанд. Мо дигар наметавонем хонандаро бо ҳаҷми зиёди донишҳои назариявие, ки дар ҳаёти воқеӣ имкони татбиқи амалӣ надоранд, маҳдуд созем. Китобҳои дарсии насли нав дар баробари интиқоли дониш, ба ташаккули маҷмуи салоҳиятҳои калидӣ, аз ҷумла, тафаккури интиқодӣ, қобилияти ҳалли масъалаҳо, малакаҳои иртиботӣ ва истифодаи дониш дар вазъиятҳои амалӣ равона гардидаанд. Ҳамзамон, сохтор ва муҳтавои ин китобҳо дар асоси стандартҳои муосири таҳсилот, хусусиятҳои синнусолии хонандагон ва таҷрибаи пешқадами байналмилалӣ таҳия шуда, иштироки фаъоли хонандаро дар раванди омӯзиш таъмин менамоянд. Хурсандибахш аст, ки ин раванд солҳои охир марҳала ба марҳала амалӣ шуда истодааст. Масалан, дар доираи лоиҳаҳои муштарак, бастаҳои адабиёти таълимӣ, ки китобҳои дарсии насли нав, дафтарҳои хонанда ва тавсияҳои методӣ барои омӯзгоронро дар бар мегиранд, дар асоси стандартҳои муосири таҳсилот ва таҷрибаи пешқадами байналмилалӣ таҳия шудаанд. Зарурати бознигарии китобҳои дарсӣ Мактабшиносӣ ва таҳлили барномаҳои таълимии кунунӣ нишон медиҳанд, ки китобҳои дарсии анъанавӣ эҳтиёҷ ба бознигарӣ ва таҷдиди назар доранд. Бо дарки амиқи ин масъала, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли гузашта дар суханронии худ дар Рӯзи дониш чунин таъкид карданд: «Яке аз масъалаҳои муҳимми зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ ва дар умум соҳаи маориф таълифи китобҳои дарсии насли нав мебошад. Китоби дарсӣ бояд хонандаро на фақат ба дараҷаи шинохти илм расонад, балки андешаи ӯро бедор созад, дар ниҳоди хонанда ҷаҳонбинии дунявӣ, эҳсоси ватандӯстӣ ва худшиносии миллиро ташаккул диҳад». Ин суханони Пешвои миллат ба тағйири парадигмаи таҳияи китобҳои дарсӣ аз модели донишмеҳвар ба модели салоҳиятмеҳвар ишора мекунанд. Аз дидгоҳи педагогӣ, китоби дарсии насли нав бояд тавассути супоришҳои проблемавӣ, вазъиятҳои таълимӣ, фаъолияти таҳқиқотӣ ва саволҳои таҳлилӣ малакаҳои тафаккури интиқодӣ, мустақилияти зеҳнӣ ва қобилияти татбиқи донишро дар хонанда ташаккул диҳад. Ҳамзамон, дар муҳтавои китобҳо зарур аст арзишҳои шаҳрвандӣ, ҳувияти миллӣ ва ҷаҳонбинии илмӣ ба таври ҳамгиро бо маводи таълимӣ ҷой дода шаванд, то раванди таълим аз ҳифзи қолабии иттилоот ба рушди салоҳиятҳои калидии шахсият равона гардад. Барои баланд бардоштани сифати илмиву методӣ, дар назди Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методӣ ва Академияи таҳсилоти Тоҷикистон «Мактаби муаллифон» таъсис дода шудааст, ки ҳадафи он омӯзиш ва омодасозии таҳиякунандагони китобҳои дарсӣ мутобиқ ба стандартҳои ҷаҳонии таълим аст. Ҳамчун корманди соҳаи маориф, тамоми олимон, муҳаққиқон, муаллифони китобҳои дарсӣ, методистон ва омӯзгорони соҳибтаҷрибаро ба иштироки фаъолу масъулона дар раванди такмили китобҳои дарсӣ даъват менамоям. Имрӯз зарур аст, ки ҳар як китоби дарсӣ дар асоси меъёрҳои илмии таълиф, талаботи муносибати босалоҳият, хусусиятҳои синнусолӣ ва равоншиносии хонандагон таҳия гардад. Дар баробари ин, муҳтавои китоб бояд ба арзишҳои миллӣ, ҳадафҳои тарбияи шаҳрвандӣ, дастовардҳои илмҳои муосир ва талаботи стандартҳои давлатии таҳсилот мутобиқ бошад. Танҳо дар ҳамин сурат китоби дарсӣ метавонад рисолати аслии худро ҳамчун воситаи асосии ташаккули дониш, салоҳият ва шахсияти хонанда ба таври комил иҷро намояд. То имрӯз 23 номгӯй китоби дарсӣ ва маводи таълимӣ барои муассисаҳои таҳсилоти умумӣ бо теъдоди умумии 2 508 073 нусха таҳия ва нашр гардида, соли ҷорӣ нашри боз 12 номгӯй китоби дарсӣ ва маводи таълимӣ аз фанҳои забони тоҷикӣ, забони русӣ ва математика барои синфҳои 5-6 бо теъдоди умумии 1 846 000 нусха ба нақша гирифта шудааст. Муҳтавои рақамӣ дар китобҳои дарсӣ Дар баробари таҷдиди муҳтавои китобҳои дарсӣ, рақамикунонии онҳо низ ба яке аз самтҳои муҳимми рушди низоми таълим табдил ёфтааст. Яке аз унсурҳои амалии ин раванд истифодаи QR-кодҳо дар китобҳои дарсӣ мебошад, ки имконияти ҳамгироии муҳтавои чопӣ бо захираҳои рақамии таълимиро фароҳам месозад. Тавассути QR-код хонанда метавонад ба маводи иловагӣ, аз қабили наворҳои таълимӣ, сабтҳои аудиоӣ, машқҳои интерактивӣ, луғатҳо, намунаҳои талаффуз ва дигар захираҳои электронӣ дастрасӣ пайдо намояд. Чунин ҳамгироӣ муҳити таълимро ғанӣ гардонида, имконоти омӯзиши мустақил, инфиродӣ ва фаъолонаи хонандаро тавсеа мебахшад. Аз ҷумла, дар китобҳои дарсии насли нав аз фанни забони русӣ барои хонандагони синфҳои 2-4, ки дар ҳаммуаллифии мутахассисони Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Россия таҳия гардида, дар асоси Созишномаи байниҳукуматии ду кишвар аз ҷониби нашриёти «Просвещение»-и Россия ба нашр расидаанд, мавзуъҳои таълимӣ бо QR-кодҳо такмил шудаанд, ки барои рушди малакаҳои шунидан, талаффуз, муошират ва омӯзиши мустақили хонандагон имконоти нав фароҳам меоранд. Имсол ҷиҳати дастрасии умумӣ дар ҳама китобҳои дарсӣ QR-коде ҷой дода шуд, ки бо ворид шудан ба он шакли электронии китоби дарсӣ дастрас мешавад. Рақамикунонии китобҳои дарсӣ воситаи такмили сифати таълим мебошад. Аз нигоҳи педагогикаи муосир, истифодаи QR-кодҳо танҳо дар ҳоле самарабахш хоҳад буд, ки ба мақсадҳои таълим, хусусиятҳои синнусолии хонандагон ва талаботи психологияи рушд такя намояд. Муҳтавои рақамӣ бояд идомаи мантиқии маводи китоб бошад, на ҷойгузини он. Ҳамзамон, ҳангоми тарҳрезии чунин захираҳо зарур аст, ки тавозуни байни фаъолияти анъанавии омӯзиш ва истифодаи технологияҳои рақамӣ нигоҳ дошта шавад, то аз зиёдшавии вақти рӯ ба экран, сарбории маърифатӣ ва халалдор шудани тавозуни равониву эҳсосии хонандагон пешгирӣ гардад. Маҳз бо риояи чунин принсипҳо рақамикунонии китобҳои дарсӣ метавонад ба баланд бардоштани сифати таҳсил ва ташаккули салоҳиятҳои рақамии насли нав мусоидат намояд. Дар маҷмуъ, самаранокии ислоҳоти мазмуни таҳсилот ба сифати педагогӣ ва дараҷаи таъсири онҳо ба натиҷаҳои омӯзиши хонандагон вобаста аст. Аз ин рӯ, марҳалаи минбаъдаи рушди низоми китобҳои дарсӣ бояд ба такмили сиёсати давлатӣ дар самти таълиф ва арзёбии онҳо равона гардад. Аз ҷумла, зарур аст, меъёрҳои ягонаи таълифи китобҳои дарсӣ дар асоси муносибати босалоҳият ва таксономияи муосири ҳадафҳои таълимӣ такмил дода шуда, низоми бисёрмарҳалавии экспертизаи илмӣ, педагогӣ, психологӣ ва лингвистии китобҳо тақвият ёбад. Ҳамзамон, озмоиши ҳатмии китобҳои дарсӣ дар муассисаҳои таҳсилоти умумӣ, мониторинги мунтазами натиҷаҳои истифодаи онҳо, инчунин, таҷдиди даврии муҳтаво бо дарназардошти дастовардҳои илмҳои педагогӣ, рушди технологияҳои рақамӣ ва талаботи стандартҳои давлатии таҳсилот бояд ба унсури ҷудонашавандаи сиёсати таҳияи китобҳои дарсӣ табдил дода шавад. Умед ҲАСАНЗОДА, директори Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
28
10.07.2026 -
НИШАСТИ МАТБУОТИИ ВАЗОРАТИ МАОРИФ ВА ИЛМ БАРГУЗОР ГАРДИД Имрӯз, 10 июли соли 2026 нишасти матбуотии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар нишасти матбуотӣ вазири маориф ва илм Раҳим Саидзода, мудири бахши маориф ва илми Раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Сайдулло Қувватзода, муовини якум ва муовинони вазир, сардорони раёсату шуъбаҳои дастгоҳи марказии вазорат, роҳбарони муассисаҳои тобеъ, намояндагони сарраёсат, шуъбаҳои маорифи ноҳияҳои шаҳри Душанбе, намояндагони Иттифоқи касабаи кормандони маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 45 нафар намояндаи васоити ахбори оммаи дохиливу хориҷӣ иштирок намуданд. Дар нишаст аз ҷониби 16 нафар намояндаи ВАО 25 савол пешниҳод гардид, ки ба ҳар кадоми он вазири маориф ва илм, муовинони вазир, сардорони раёсату шуъба ва роҳбарони муассисаҳои тобеъ посухҳои мушаххас доданд. Маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
42
10.07.2026 -
КОРҲОИ ФАҲМОНДАДИҲӢ ДАР ШАҲРУ НОҲИЯҲОИ КИШВАР ДАР ДОИРАИ АМАЛИСОЗИИ СТРАТЕГИЯИ МИЛЛИИ ФАЪОЛГАРДОНИИ НАҚШИ ЗАНОН Дар доираи иҷрои бандҳои дахлдори Нақшаи чорабиниҳо барои солҳои 2026-2030 оид ба амалисозии Стратегияи миллии фаъолгардонии нақши занон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор мулоқоту вохӯриҳои фаҳмондадиҳиро бо кормандони соҳаи маориф, махсусан занону бонувон, дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ баргузор намуд. Дар ин замина, намояндагони Вазорати маориф ва илм Д. Алихонзода ва Ф. Абдуллозода дар шаҳру ноҳияҳои вилоятҳои Суғду Хатлон, Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, минтақаҳои Рашт ва Ҳисор, инчунин шаҳри Душанбе бо кормандони мақомоти идоракунии соҳаи маориф ва муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ вохӯриву мулоқотҳо анҷом доданд. Зимни мулоқотҳо масъалаҳои баланд бардоштани сатҳи таҳсилоти занон, таҳкими ҳамкории сохторҳои давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ дар татбиқи сиёсати давлатии вобаста ба занону бонувон, риояи фарҳанги муошират, тарбияи насли наврас дар рӯҳияи эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, мақому манзалати зан-модар дар оила ва ҷомеа, инчунин риояи талаботи либоси тавсиявӣ дар муассисаҳои таълимӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Таъкид гардид, ки бо дастгирии пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаи баланд бардоштани мақоми занон, фароҳам овардани шароити мусоид барои таҳсил, фаъолияти касбӣ ва иштироки фаъолонаи онҳо дар идоракунии давлатӣ аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад. Иштирокчиёни вохӯриҳо аз таъкидҳои Пешвои миллат ёдовар шуда, иброз доштанд, ки зани босаводу соҳибмаърифат на танҳо дар тарбияи фарзанд, балки дар пешбурди ҳадафҳои стратегии давлат, рушди илму маориф, таҳкими ваҳдати миллӣ ва пешрафти ҷомеа нақши муассир дорад. Ҳамчунин, саҳми занон дар таҳкими арзишҳои муқаддаси оиладорӣ, баланд бардоштани фарҳанги хонаводагӣ ва тарбияи насли ватандӯсту худшинос муҳим арзёбӣ гардид. Дар идомаи вохӯриҳо масъалаи эҳтиром ба либоси миллӣ ҳамчун ҷузъи муҳимми фарҳанги миллӣ ва муаррифгари ҳувияти тоҷикон мавриди таваҷҷуҳи махсус қарор гирифт. Қайд карда шуд, ки ҳифзу тарғиби либоси миллӣ, аз ҷумла, атлас, адрас ва чакан, арҷгузорӣ ба мероси гаронбаҳои фарҳангии миллат буда, ҳар як бонуи тоҷик бояд аз ин арзишҳои миллӣ ифтихор намояд. Дар анҷоми мулоқотҳо иштирокчиён доир ба татбиқи минбаъдаи сиёсати давлатӣ дар самти баланд бардоштани мақоми занон, таҳкими маърифати ҳуқуқӣ ва иҷтимоии онҳо, тарбияи дурусти насли наврас ва густариши фарҳанги миллӣ мубодилаи афкор намуда, омодагии худро барои саҳмгузории фаъолона дар амалисозии ҳадафҳои Стратегияи миллии фаъолгардонии нақши занон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон иброз доштанд.
52
09.07.2026
